fbpx

Χρόνιος πόνος-Ινομυαλγία και στρες

της Βιβής Λάλη

Ο Διεθνής Οργανισμός για τη Μελέτη του Πόνου (IASP) ορίζει ως χρόνιο πόνο τον συνεχή πόνο, καθημερινά, επί τρεις μήνες.

Το Σύνδρομο της Ινομυαλγίας αποτελεί μια χρόνια διαταραχή πόνου με δυσκολία στη διάγνωση και στη θεραπεία, γεγονός που έχει προσελκύσει το ενδιαφέρον της επιστημονικής κοινότητας, καθώς παραμένει ακόμη προς διερεύνηση σε αρκετές του διαστάσεις.

Χαρακτηρίζεται, μεταξύ άλλων, από διάχυτο μυοσκελετικό πόνο, πλήττει το 2%-4,7% του πληθυσμού, κυρίως γυναίκες, και επηρεάζει τη σωματική και την ψυχολογική ευρωστία. Το ποσοστό διαφοροποιείται ανά χώρα και ανά ήπειρο, φαινόμενο που επιβεβαιώνει την πολυπλοκότητα του συνδρόμου, ενώ ενδέχεται να είναι μεγαλύτερο, κυρίως λόγω της δυσκολίας στη διάγνωση αλλά και της συννοσηρότητας με άλλες ασθένειες.

Η ινομυαλγία (fibromyalgia) στην κλινική της μορφή διακρίνεται σε «πρωτοπαθή», όταν δεν συνοδεύεται από άλλες παθήσεις, «δευτεροπαθή» όταν προϋπάρχει άλλη πάθηση, όπως ρευματοειδής αρθρίτιδα, οστεοαρθρίτιδα, συστηματικός ερυθηματώδης λύκος, σύνδρομο Sjogren κ.ά., και «μετατραυματική» όταν εκδηλώνεται μετά από ατύχημα, κάκωση ή βαριά ιστική βλάβη. Πολύ συχνά, εμφανίζεται συννοσηρότητα με καταθλιπτικές και αγχώδεις διαταραχές, με το στρες να αποτελεί σημαντικό εκλυτικό παράγοντα.

Iνομυαλγία και στρες

Τόσο η ινομυαλγία όσο και το στρες είναι σύνθετα πολυπαραγοντικά φαινόμενα, με στενή αμφίδρομη, θετικής κατεύθυνσης σχέση (όταν ανεβαίνει το ένα ανεβαίνει και το άλλο και αντίστροφα), που δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο, με αποτέλεσμα όταν το άτομο βιώνει στρες να νιώθει ότι πονά περισσότερο και όταν πονά να βιώνει στρες.

Επομένως, το στρες μπορεί να οριστεί ως σωματικός «υπενθυμητής-trigger» του εγγενούς ανασταλτικού συστήματος του πόνου. Ενδογενή οπιοειδή συστήματα φαίνεται να ενεργοποιούνται όταν το στρες είναι σύντομο ή αδύναμο (άρα ο πόνος μειωμένος), ενώ μη οπιοειδείς μηχανισμοί όταν το στρες είναι έντονο ή διαρκές (άρα ο πόνος πιο έντονος).

Φαίνεται επίσης ότι υψηλά επίπεδα κορτιζόλης (ορμόνη του στρες) μπορούν να αλλάξουν το κατώφλι του πόνου, αυξάνοντας ή μειώνοντας την αντιλαμβανόμενη ένταση.

Στα βιολογικά μονοπάτια του πόνου περιλαμβάνονται ο Νωτιαίος Μυελός, το Στέλεχος του Εγκεφάλου, ο Θάλαμος, ο πρόσθιος και οπίσθιος λοβός του Προσαγωγίου, η Νήσος, ο Προμετωπιαίος φλοιός, η Αμυγδαλή, ο Ιππόκαμπος κ.ά. Κάποιες από τις περιοχές αυτές επίσης σχετίζονται με την Αντίδραση Στρες στον οργανισμό.

Η αιτιολογία

Ερευνητικά δεδομένα δείχνουν ως πηγή της ινομυαλγίας διαταραχές κυρίως στο Κεντρικό Νευρικό Σύστημα (εγκέφαλος). Ο χρόνιος πόνος όχι μόνο προκαλεί λειτουργική αναδιοργάνωση του εγκεφαλικού φλοιού, αλλά πιο συγκεκριμένα προκαλεί μείωση στη φαιά ουσία διαφόρων περιοχών του εγκεφάλου, χωρίς να συνεπάγεται απαραίτητα νευρωνική καταστροφή.

Τα άτομα εμφανίζουν δυσλειτουργία νευροδιαβιβαστών, χαμηλότερα επίπεδα σεροτονίνης, νοραδρεναλίνης κ.ά., που σχετίζονται με την αντίληψη του πόνου, τη ρύθμιση του ύπνου, τη διάθεση, αλλά και το άγχος, καθώς και ιδιαίτερα υψηλή συγκέντρωση στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό της ουσίας Ρ, η οποία ευθύνεται, με τη σειρά της, για τη μεγιστοποίηση του πόνου και την υπεραισθησία του δέρματος και των μυών στα επώδυνα ερεθίσματα.

Τα συμπτώματα

Τα άτομα με ινομυαλγία παραπονούνται για διάχυτο μετακινούμενο πόνο σε μυς και αρθρώσεις, κάψιμο, σφίξιμο, ευαισθησία στο δέρμα, αίσθημα παλμών, έντονη σωματική κόπωση, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε πλήρη αδράνεια, διαταραχές στον ύπνο (ελλιπή, ελαφρύ μη αναζωογονητικό και διακοπτόμενο ύπνο), γνωσιακά προβλήματα (μνήμης, προσοχής, γρήγορης ανάκλησης, fibrofog), κεφαλαλγία, πρωινή δυσκαμψία, ναυτία, ευερέθιστη ουροδόχο κύστη, ευερέθιστο έντερο, σύνδρομο ανήσυχων ποδιών, μειωμένη λίμπιντο, ευαισθησία στο φως και τον έντονο θόρυβο.

Εμφανίζουν συχνά διατροφικές διαταραχές, κακή ποιότητα διατροφής και υψηλά ποσοστά παχυσαρκίας, που ενδεχομένως να συνδέονται είτε με την καθιστική ζωή που επιλέγουν είτε με το οξειδωτικό στρες. Φαίνεται ακόμη να υπάρχει δυσκολία στην επικοινωνία με τους άλλους, ενδεχομένως λόγω της χρόνιας ψυχικής και σωματικής κόπωσης, αλλά και της τάσης να κατέχει η ασθένεια κεντρικό ρόλο της καθημερινότητας.

Τα συμπτώματα οδηγούν σε ανημπόρια, αποχή από την εργασία και μείωση της ποιότητας ζωής, ενώ αναφέρονται εναλλαγές των συμπτωμάτων κατά τη διάρκεια της ημέρας και της εβδομάδας. Η καθημερινότητα επιβαρύνεται με ένα συνεχή φαύλο κύκλο «πόνος-φόβος-στρες-πόνος», ο οποίος ενδέχεται να ενισχύει τη σωματική υπερευαισθησία, που επιδεινώνει τα συμπτώματα και αυξάνει την ένταση του πόνου.

Επίσης, το ιστορικό κακοποίησης, η απουσία στοργής και η ύπαρξη οικογενειακών προβλημάτων σε παιδική ηλικία έχουν συσχετιστεί με το στρες αλλά και την αυξημένη ευαλωτότητα στην ινομυαλγία κατά την ενήλικη ζωή. Το ποσοστό κακοποίησης έχει εκτιμηθεί στο 70,7% και ειδικότερα 24,3% λεκτική, 60,9% φυσική και 14,8% σεξουαλική. Είναι επόμενο ότι άτομα με αυτό το τραυματικό ιστορικό είναι πιθανό να βιώνουν αρνητικά συναισθήματα (ντροπή, ενοχή, αυτομομφή) και δυσκολία αναγνώρισης και έκφρασής τους (αλεξιθυμία).

Ο θυμός, ιδιαίτερα, ενδέχεται να είναι υποτιμημένος, μη συνειδητός, λόγω των μηχανισμών άμυνας, της άρνησης και αποφυγής. Ο καταπιεσμένος, για χρόνια, θυμός μπορεί να γενικευτεί και φαίνεται να συνδέεται με αύξηση της μυϊκής αντίδρασης και τη δυσλειτουργία οπιοειδών συστημάτων στον οργανισμό, ενώ υψηλά επίπεδα θυμού μπορεί να επηρεάζουν το ανοσοποιητικό σύστημα.

Αντιμετώπιση της ινομυαλγίας

Συμπληρωματικά με τη φαρμακοθεραπεία λειτουργούν με επιτυχία ποικίλες εναλλακτικές παρεμβάσεις και τεχνικές διαχείρισης του στρες, και άρα και του πόνου, ενισχύοντας τις συμπεριφορές υγείας και την αλλαγή του τρόπου ζωής. Μεταξύ άλλων, περιλαμβάνονται:

  • Διαφραγματική Αναπνοή
  • Καθοδηγούμενος Οραματισμός
  • Προοδευτική Μυϊκή Χαλάρωση
  • Μindfulness
  • Βελονισμός
  • Σιάτσου
  • Ρεφλεξολογία
  • Ελαφρά αερόβια άσκηση, όπως το περπάτημα, το κολύμπι και φυσικά μια υγιεινή διατροφή και μείωση καπνίσματος.

Ιδιαίτερα σημαντικό στοιχείο στην αντιμετώπιση της ινομυαλγίας είναι η ψυχοθεραπεία, ατομική και ομαδική, προκειμένου τα άτομα να υιοθετήσουν υγιείς συμπεριφορές, να κινητοποιηθούν, να εκπαιδευτούν σε τεχνικές διαχείρισης του στρες, να αποκτήσουν αίσθηση ελέγχου του σώματος και της καθημερινότητάς τους και κυρίως να μετακινηθούν από τον ρόλο του ασθενή σε μια πιο ενεργητική και δραστήρια στάση ζωής.

 Κρίνεται, επομένως, σκόπιμο οι θεραπευτικές παρεμβάσεις να εστιάζουν στην εκμάθηση στρατηγικών ανακούφισης των συμπτωμάτων, αλλά και κυρίως στην ενδυνάμωση της ψυχολογικής κατάστασης, με στόχο τη μεγιστοποίηση της ποιότητας ζωής και υγείας, παρά την ύπαρξη συμπτωματολογίας.

Η μεταστροφή από την παθητικότητα και την παραίτηση προς την ενεργοποίηση θα τονώσει την αυτοπεποίθηση, την αυτοαποτελεσματικότητα, την αυταξία, την αυτοφροντίδα και την αίσθηση ότι η ζωή δεν είναι μόνο πόνος, στρες και δυσφορία, αλλά υπάρχουν ευκαιρίες για μια καθημερινότητα με ευχάριστες εμπειρίες και βιώματα.

Βιβή Λάλη
Ψυχολόγος-ψυχοθεραπεύτρια

Μπορείτε να παρακολουθήσετε στις 07 Νοεμβρίου στις 18:00 ελεύθερα το Webinar της κυρίας Λάλη με θέμα: “Το Άγχος και το Στρες στην καθημερινή μας ζωή“. Για περισσότερες πληροφορίες & συμμετοχή πατήστε ΕΔΩ.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *