Φράσεις όπως « Δεν μ’ αγαπάς πια, αν με αγαπούσες θα με πήγαινες βόλτα», «Η μαμά του Γιωργάκη είναι καλύτερη από σένα, τον πάει κάθε μέρα στην παιδική χαρά», «Είσαι η χειρότερη μαμά του κόσμου». Ή ακόμα και συμπεριφορές που συχνά παρατηρούμε μέσα σε εμπορικά κέντρα με παιδιά –ζιζάνια, που ουρλιάζουν και χτυπιούνται γιατί η μαμά ή ο μπαμπάς-«τέρας» δεν τους αγόρασε παγωτό Φλεβάρη μήνα είναι οικείες σε όλους γονείς ή μη…
Τι συμβαίνει όμως με αυτά τα παιδιά; Ταιριάζει στην πραγματικότητα η ταμπέλα «χειριστικό παιδί»; Σίγουρα δεν υπάρχει κάποιο δολοπλόκο σχέδιο πίσω από αυτές τις συμπεριφορές και σίγουρα δεν μεγαλώνετε ένα μικρό μαφιόζο. Τα παιδιά καταφέρνουν να ασκούν συναισθηματικό έλεγχο στους γονείς τους, στοχεύουν στις ενοχές και στις τύψεις, που, αν και γίνονται ασυναίσθητα από πλευράς τους, συνήθως πετυχαίνουν τον στόχο τους, ειδικά αν οι γονείς υποκύψουν.
Αυτό το γεγονός μεταφράζεται στο παιδικό μυαλουδάκι σαν κάτι απόλυτα αποδεκτό, άρα και κάτι που σίγουρα θα είναι καλό να επαναληφθεί για να ικανοποιηθεί οποιαδήποτε ανάγκη τους. Τα παιδιά, στην προσπάθειά τους να κερδίσουν πράγματα, δοκιμάζουν και προκαλούν τον γονέα. Με αυτόν τον τρόπο μαθαίνουν τα όρια των γονιών τους και προσδιορίζουν τα δικά τους. Τα παιδιά εκμεταλλεύονται ιδιαίτερα την κατάσταση κατά την οποία οι γονείς μαλώνουν μεταξύ τους. Αυτή η κατάσταση είναι ιδιαίτερα γνώριμη σε παιδιά χωρισμένων γονιών.
Εκμεταλλεύονται κυρίως όταν είναι άρρωστα, γιατί ο γονιός είναι συνήθως πολύ αγχωμένος.
Εκμεταλλεύονται επίσης όταν καταλαβαίνουν ότι οι γονείς περιμένουν κάτι συγκεκριμένο από εκείνα, όπως να είναι καλοί μαθητές.
Η συναισθηματική εκμετάλλευση των γονέων εμφανίζεται σχεδόν σε κάθε καθημερινή δραστηριότητα του παιδιού, στο φαγητό, στον ύπνο, στο παιχνίδι, στη μελέτη, στη βόλτα, με πολλούς και διάφορους τρόπους.
Το «κλειδί» σε αυτήν την περίπτωση βρίσκεται στα χέρια των γονιών, εκείνοι πρέπει να παρατηρήσουν τον εαυτό τους, δίνοντας προσοχή στο πώς χειρίζονται τα παιδιά, αν δηλαδή χρησιμοποιούν επαίνους, απειλές και δώρα.
Τι θα μπορούσε να βοηθήσει και να περιορίσει αυτές τις συμπεριφορές:
-Αρχικά, δώστε χρόνο στο παιδί, αφιερώστε ποιοτικό χρόνο μαζί του.
-Μέσα από την αφήγηση ενός παραμυθιού, μιας δικής σας προσωπικής ιστορίας, αγγίξτε το παιδί σας σε βαθύτερα μονοπάτια, ξεκινώντας μια συζήτηση βασισμένη στην ειλικρίνεια, που πιστέψτε με θα σας διδάξει πολλά και τους δυο.
-Ακούγεται σκληρό, αλλά τοποθετήστε τα όριά σας. Τα όρια δίνουν ασφάλεια στο παιδί, γεγονός που βοηθά στη συναισθηματική τους ολοκλήρωση. Χρησιμοποιήστε συνέπειες σταθερές στο παιδί, για να μάθει να ματαιώνει τις επιθυμίες του.
-Προσπαθήστε, σε περιπτώσεις «έκτακτης ανάγκης», να διατηρήσετε σταθερό τόνο στη φωνή σας, δείχνοντάς του ότι εσείς θέτετε τα όρια μένοντας σταθεροί στις αρχικές σας αποφάσεις.
-Παρατηρήστε τη δική σας συμπεριφορά και δείτε αν εσείς, άθελά σας, δείχνετε στα παιδιά να είναι χειριστικά, χρησιμοποιώντας μεθόδους όπως είναι η δωροδοκία και ο εκφοβισμός. Αν το διαπιστώσετε, περιορίστε το.
Μη μένετε στο αρνητικό, κρατήστε τα θετικά και βάλτε στόχους ρεαλιστικούς, που να ταιριάζουν με την ξεχωριστή προσωπικότητα του παιδιού σας… Τα παιδιά είναι το μέλλον μας, εμάς μιμούνται, ας προσπαθήσουμε να κάνουμε με αυτόν τον τρόπο καλύτερο τον κόσμο. Μεγαλώνοντας ένα χαρούμενο παιδί… Μόνο αυτή η ταμπέλα ταιριάζει στα παιδιά.
Άννα Καραβία
Κοινωνιολόγος/Ειδική παιδαγωγός


