Σύντομος οδηγός επιβίωσης σε καιρούς καραντίνας

Τον τελευταίο καιρό, ζούμε πρωτόγνωρες στιγμές. 

Πρωτόγνωρες για τις δικές μας γενιές, αλλά όχι για την ανθρωπότητα, καθώς πανδημίες υπήρξαν και στο παρελθόν. Η λέξη «καραντίνα» είναι αυτή που ακούγεται πιο συχνά τον τελευταίο καιρό και τη βλέπεις παντού γραμμένη στα socialmedia.

Μια κατάσταση που θα μας βοηθήσει ως κοινωνία να ελέγξουμε, κατά κάποιον τρόπο, την κατάσταση, από την άλλη όμως μεριά θα φέρει και δυσκολίες που καλούμαστε να διαχειριστούμε, μαζί με όσα εκ των πραγμάτων θα φέρει μια πανδημία.


Η έντονα αγχογόνος κατάσταση που βιώνουμε προκαλεί συναισθηματική αποδιοργάνωση και ανισορροπία και συνδέεται με αλλαγές στις κοινωνικές συνθήκες της ζωής μας. Αναπόφευκτες ψυχικές παρενέργειες εμφανίζονται σε ανθρώπους πιο ευάλωτους ψυχικά ή με επιβαρυμένο ιστορικό. Άνθρωποι που εμφανίζουν ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή, αγχώδεις ή καταθλιπτικές διαταραχές κ.ά. μπορεί να δουν τη συμπτωματολογία τους να επιδεινώνεται αυτές τις κρίσιμες, γεμάτες αγωνία, μέρες.


Για παράδειγμα, οι συστάσεις για σχολαστικό πλύσιμο των χεριών εντείνουν τις ψυχαναγκαστικές συμπεριφορές πασχόντων από ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή. Η ίδια η πανδημία αναζωπυρώνει τον φόβο της μόλυνσης και εντείνει το άγχος.

Στον γενικό πληθυσμό παρατηρείται αβεβαιότητα, αίσθηση αβοηθητότητας και απώλειας ελέγχου, φόβος, άγχος, θυμός, ανασφάλεια, αποδιοργάνωση και εσωτερική αναστάτωση, ευερεθιστότητα, διαταραχές ύπνου, απογοήτευση, θλίψη, ενοχή, συναισθηματική εξάντληση και πλήξη. Η καταθλιπτική και αγχώδης συμπτωματολογία εμφανίζουν έξαρση σε περιόδους κρίσης, όπως και συμπτώματα μετατραυματικής διαταραχής.


Σε δύσκολες καταστάσεις τείνουμε να στρεφόμαστε στην επαφή με τα αγαπημένα μας πρόσωπα, όμως στην ιδιαίτερη συνθήκη που βιώνουμε, οι κοινωνικές συναναστροφές αποτελούν την κύρια πηγή απειλής. Η μοναξιά, η απομόνωση διαρκείας –χωρίς μάλιστα να γνωρίζουμε την ακριβή λήξη της– και η απώλεια ελευθερίας που αυτή συνεπάγεται επιδεινώνουν περαιτέρω την κατάσταση.


Τι μπορούμε να κάνουμε ώστε να διαχειριστούμε όσο το δυνατόν καλύτερα αυτήν τη νέα πρόκληση που ήρθε στη ζωή μας; 

$1ü  Επιστρατεύουμε τη φαντασία και την ευρηματικότητά μας για να βρούμε εναλλακτικούς τρόπους «ύπαρξης» εντός του σπιτιού. Η ευελιξία και η προσαρμοστικότητα είναι μεγάλα προσόντα και τώρα είναι μια ευκαιρία να τα αναδείξουμε ή να τα αναπτύξουμε, π.χ. κανονίζουμε έναν διαδικτυακό καφέ με τους φίλους μας.

$1ü  Διατηρούμε τις καθημερινές οικογενειακές μας ρουτίνες όσο είναι εφικτό και δημιουργούμε νέες. Βάζουμε ένα στοιχειώδες πρόγραμμα, είτε δουλεύουμε από το σπίτι είτε όχι. Χωρίζουμε την ημέρα μας σε χρόνο εργασίας, χρόνο με τα παιδιά, γυμναστική κ.λπ.

$1ü  Δίνουμε προσοχή στις ανάγκες και τα συναισθήματά μας. Υιοθετούμε υγιεινές δραστηριότητες που μας ευχαριστούν και μας χαλαρώνουν. Διατηρούμε ρουτίνες ύπνου, άθλησης εντός του σπιτιού και υγιεινής διατροφής.

$1ü  Φιλτράρουμε πολύ προσεκτικά ό,τι ακούμε ή διαβάζουμε και επιλέγουμε από ποια πηγή θα εημερωνόμαστε, ελέγχοντας πρώτα την εγκυρότητά της. Μένουμε στα δεδομένα και διαχωρίζουμε τις πραγματικές ειδήσεις από τις φήμες. Ενημερωνόμαστε για τις εξελιξεις από την πηγή που έχουμε επιλέξει, συγκεκριμένες ώρες της ημέρας, και δεν αφήνουμε διαρκώς ανοιχτή την τηλεόραση ή το Διαδίκτυο.

$1ü  Καθορίζουμε ένα συγκεκριμένο χρονικό σημείο της ημέρας κατά το οποίο θα ανησυχούμε, θα σκεφτόμαστε ή θα συζητάμε για την πανδημία. Αυτό μας βοηθά να περιορίσουμε τις ατελείωτες ώρες μεμψιμοιρίας, φόβου και άγχους. Ας μην αφήνουμε τον εαυτό μας να ανησυχεί διαρκώς, αλλά ένα συγκεκριμένο π.χ. δεκάλεπτο ή μισάωρο μέσα στην ημέρα το οποίο θα ορίσουμε εμείς.

$1ü  Εκμεταλλευόμαστε τον χρόνο στο σπίτι κάνοντας όσα θα θέλαμε τόσο καιρό και είτε αναβάλλαμε είτε δεν είχαμε την πολυτέλεια λόγω άλλων υποχρεώσεων, π.χ. ξεκαθάρισμα ντουλάπας, τακτοποίηση, ένα διαδικτυακό σεμινάριο κ.λπ.

$1ü  Διατηρούμε τον έλεγχο και την ψυχραιμία μας. Μπορεί αυτή η κατάσταση να μοιάζει ανεξέλεγκτη, όμως επιλέγοντας πώς θα αντιδράσουμε αποκτούμε μια αίσθηση ελέγχου. Για παράδειγμα, γνωρίζουμε τι μπορούμε να κάνουμε για να προστατευτούμε σε έναν βαθμό, π.χ. πλύσιμο χεριών. Με το να κάνω ανεξέλεγκτες αγορές από το σουπερμάρκετ όμως δεν επιδεικνύω έλεγχο, αλλά πανικό.

$1ü  Αποδεχόμαστε, από την άλλη μεριά, έναν βαθμό αβεβαιότητας και προσπαθούμε να μάθουμε να ζούμε με τη δυσφορία που αυτό προκαλεί, έχοντας επίγνωση ότι μπορούμε να το αντέξουμε.

$1ü  Προσδιορίζουμε τι ακριβώς φοβόμαστε και αξιολογούμε τους φόβους μας σε μια ρεαλιστική βάση. Ποιες είναι οι πιθανότητες να συμβούν; Έχουμε την τάση να υπερεκτιμούμε την πιθανότητα να συμβεί το χειρότερο σενάριο και να υποτιμούμε την ικανότητά μας να το διαχειριστούμε.

$1ü  Διοχετεύουμε την ενέργειά μας στην εξεύρεση αποτελεσματικών στρατηγικών αντιμετώπισης και πιθανών τρόπων αντίδρασης, ώστε να νιώσουμε ότι αποκτούμε ξανά μερικό έλεγχο της κατάστασης.

$1ü  Προσπαθούμε να διαχωρίσουμε τη δικαιολογημένη προφύλαξη από την υπερβολή. Για παράδειγμα, πότε το πλύσιμο των χεριών αποτελεί απάντηση σε μια ιδεοληψία και πότε αποτελεί υγιή συμπεριφορά. Ακολουθούμε τις επίσημες οδηγίες και δεν το παρακάνουμε.

$1ü  Ασχολούμαστε με όσα αγαπάτμεε και μας αρέσουν. Η απομόνωση στο σπίτι δεν σημαίνει απαραίτητα και αποκλεισμό όσων μας ευχαριστούν, π.χ. μπορούμε να παρακολουθήσουμε θεατρικές παραστάσεις διαδικτυακά, να παρακολουθήσουμε ταινίες, να διαβάσουμε βιβλία κ.λπ.

$1ü  Συνδεόμαστε με το οικογενειακό, κοινωνικό και υποστηρικτικό μας δίκτυο και παραμένουμε κοινωνικά ενεργοί. Ο περιορισμός στο σπίτι δεν σημαίνει και περιορισμό της επικοινωνίας μας. Επικοινωνούμε, μιλάμε και εκφράζουμε τα συναισθήματά μας εκμεταλλευόμενοι την τεχνολογία και τα μέσα που μας προσφέρει (τηλέφωνο, Διαδίκτυο). Δεν χάνουμε τη σύνδεσή μας με τους ανθρώπους.

$1ü  Δεν διστάζουμε να αναζητήσουμε επαγγελματική ψυχολογική στήριξη αν νιώσουμε ότι εκδηλώνουμε παρατεταμένη συμπτωματολογία που επηρεάζει αρνητικά τη λειτουργικότητά μας. Λειτουργούν πολλές γραμμές στήριξης και πολλοί συνάδελφοι επαγγελματίες ψυχικής υγείας πραγματοποιούν συνεδρίες μέσω Διαδικτύου.

$1ü  Δείχνουμε έμπρακτα το ενδιαφέρον μας με όποιον τρόπο μπορούμε στους ανθρώπους του οικογενειακού ή κοινωνικού μας δικτύου που είναι μόνοι, ψυχικά πάσχοντες ή και ανήκουν σε ευπαθείς ομάδες.

$1ü  Μιλάμε με ψυχραιμία στα παιδιά σχετικά με αυτό που συμβαίνει χωρίς να κρύβουμε ή να ωραιοποιούμε την κατάσταση, ούτε φυσικά να τα τρομοκρατούμε. Μιλάμε με τρόπο απλό και κατανοητό, ανάλογο της ηλικίας τους. Συζητώντας τις ανησυχίες τους τα βοηθάμε να διαχειριστούν το άγχος τους. Τα παιδιά, επίσης, παρατηρούν και μιμούνται τον τρόπο που οι γονείς τους διαχειρίζονται το άγχος τους στις δύσκολες καταστάσεις (εδώ μπορούμε να βρούμε ένα σχετικό υλικό για το πώς να μιλήσουμε σε μικρά παιδιά για την πανδημία: https://www.mindheart.co/descargables).

$1ü  Είμαστε επιεικείς με τον εαυτό μας κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου και δεν τον επικρίνουμε αν π.χ. αφιερώσαμε παραπάνω χρόνο στο να δούμε τηλεόραση ή αν φάγαμε ένα γλυκό παραπάνω ή αν έχουμε αρνητικά συναισθήματα. Ζούμε μια ιδιαίτερη συνθήκη, που μας είναι πρωτόγνωρη, και τώρα μαθαίνουμε να προσαρμοζόμαστε σε αυτήν.

$1ü  Επιδεικνύουμε αισιοδοξία και πίστη στην επιστημονική κοινότητα που παλεύει να βρει την κατάλληλη θεραπεία.

$1ü  Επιστρατεύουμε το χιούμορ μας. Ακόμα και σε τέτοιες δύσκολες καταστάσεις, το χιούμορ βοηθά να δούμε τα πράγματα από μιαν άλλη διάσταση, θέτοντάς τα πιο κοντά στη δυνατότητά μας να τα διαχειριστούμε.

Και φυσικά…

$1ü  Μένουμε σπίτι! Ο περιορισμός μας στο σπίτι αποτελεί μια αλτρουιστική συμπεριφορά και όχι μόνο ένα μέτρο αυτοπροστασίας. Ας το δούμε ως κάτι που επιλέγουμε εμείς για το καλό όλων μας και όχι ως κάτι που μας επιβάλλεται.

Θεοδώρα Αναστασίου

Ψυχολόγος

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *