fbpx

Νικήτας Κανάκης

Γεννήθηκε το 1967 στην Αθήνα. Σπούδασε Οδοντιατρική στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας και ειδικεύτηκε στην παιδοδοντία και την οδοντιατρική ειδικών ασθενών στο Πανεπιστήμιο του Leeds στη Μεγάλη Βρετανία. Είναι κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου (M,Med.Sc) στο τμήμα Διεθνούς Ιατρικής-Διαχείρισης Κρίσεων της Ιατρικήε Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Μέλος των Γιατρών του Κόσμου από το 1993 συμμετέχει ανελλιπώς σε όλες τις δράσεις της Οργάνωσης.

Είτε ως εθελοντής σε εμπόλεμες ζώνες και φυσικές καταστροφές σε όλο τον κόσμο (Αφγανιστάν, Ιράκ, Ιράν, Κόσοβο, Ερυθραία, Λίβανος, Παλαιστίνη, Ινδία, Τουρκία, Ουγκάντα, Τανζανία, Κουρδιστάν, κ.λπ), είτε σε ιατρικές αποστολές στην Ελλάδα. Παράλληλα, συμμετείχε ενεργά στο Ανοιχτό Πολυιατρείο των Γιατρών του Κόσμου, δουλεύοντας πάντοτε εθελοντικά σαν Παιδοδοντίατρος. Διετέλεσε εκλεγμένος πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου των Γιατρών του Κόσμου και σήμερα είναι μέλος του ΔΣ. Εργάζεται στην Κοινωφελή Δημοτική Επιχείρηση του Δήμου Πειραιά (ΚΟΔΕΠ) και σήμερα είναι Διευθυντής κοινωνικών δράσεων και δομών και επιστημονικός υπεύθυνος των ευρωπαϊκών προγραμμάτων της ΚΟΔΕΠ

Τι σας κινητοποιεί όλα αυτά τα χρόνια ως Πρόεδρος των Γιατρών του Κόσμου, ως απλός εθελοντής και τώρα ως υπεύθυνος κοινωνικών δομών στον Πειραιά;

Είχα την πολύ μεγάλη τύχη να γνωρίσω τους Γιατρούς του Κόσμου σε πολύ νεαρή ηλικία, πριν από σχεδόν 30 χρόνια, όταν ο ιδεαλισμός ενός νεαρού υγιειονομικού που είχε πάρει σοβαρά τον Όρκο που μόλις είχε δώσει συναντούσε ένα μεγάλο ιστορικό Κίνημα Ανθρωπιστικής Ιατρικής. Και έτσι στην πραγματικότητα διαμορφώθηκα σε μεγάλο βαθμό μέσα από τους Γιατρούς του Κόσμου. Άρα αυτό που με παρότρυνε και με κινητοποίησε σαν εθελοντή ήταν ακριβώς αυτή η συμμετοχή. Και η ευκαιρία από τη μιά να συναντώ υπέροχους γιατρούς αφοσιωμένους στην ιδέα της προσφοράς, από την άλλη η δυνατότητα να ζήσω από κοντά τις μεγαλύτερες ανθρωπιστικές κρίσεις παγκοσμίως, αλλά συγχρόνως και τον κόσμο του οικονομικού και κοινωνικού περιθωρίου που πάλευε για την επιβίωση. Η ίδια λοιπόν η συμμετοχή μου αποτελούσε μια συνεχή πρόκληση και πρόσκληση, που μου υπενθύμιζε αυτό που αισθανόμουν έτσι και αλλιώς σαν εσωτερική υποχρέωση αλλά και μια διαρκή υπόμνηση αυτού που ακόμα πιστεύω. Πως αν δεν μπορείς να βοηθήσεις δεν είσαι τίποτα. Τίποτα απολύτως…

Πόλεμοι, φυσικές και χημικές καταστροφές, πείνα, βομβαρδισμοί, εξαθλίωση. Είστε πάντα εκεί. Πώς ξεκινάτε τη ζωή σας από την αρχή κουβαλώντας όλες αυτές τις μνήμες;

Ο Γιώργος Σεφέρης κάπου γράφει “Όμως να λάμνεις στον σκοτεινό ποταμό πάνω νερά· να πηγαίνεις στον αγνοημένο δρόμο στα τυφλά, πεισματάρης και να γυρεύεις λόγια ριζωμένα σαν το πολύροζο λιόδεντρο”.

Οι κρίσεις έχουν ένα κοινό. Είτε αφορούν έναν πόλεμο στη Συρία, είτε έναν σεισμό στο Ιράν ή μια τραγωδία σαν αυτή στο Μάτι, είτε αφορά πρόσφυγες κάπου στην Αφρική είτε άστεγους και πένητες στην Αθήνα. Αφορά ανθρώπους. Ανθρώπους που υπόκεινται μια τεράστια αδικία. Είτε από τη Μοίρα πρόκειται για μια φυσική καταστροφή, είτε από επιλογές Ισχυρών όταν αφορούν πολέμους ή ανθρώπινες καταστροφές. Αφορά ανθρώπους που δοκιμάζονται, που παλεύουν να επιβιώσουν. Και η αίσθηση πως είσαι εκεί, όχι μόνο για να βοηθήσεις, αλλά αν χρειαστεί να τους δώσεις φωνή μέσω της Μαρτυρίας, είναι πολύτιμο εφόδιο και για να αντέξεις και για να πας παρακάτω με περισσότερο πείσμα και αποφασιστικότητα. Και από την άλλη κάθε φορά που επιστρέφεις, ξαναβρίσκεσαι στην ασφάλεια του σπιτιού των φίλων και της οικογένειάς σου, μπορείς πια να εκτιμήσεις στην πραγματική τους διάσταση την αξία όλων αυτών.

Αυτός ο συνδυασμός νομίζω μαζί με το γεγονός πως όσοι μετέχουμε της Ανθρωπιστικής Ιατρικής είμαστε εκπαιδευμένοι και σκληραγωγημένοι, βοηθάει να πας παρακάτω.

Πάλι θα επικαλεστώ τον Σεφέρη. Γράφει “ ζωή σου είναι ό,τι έδωσες…” Ε, αυτό!

Τι θαυμάζετε περισσότερο στους ανθρώπους;

Θαυμάζω -και με την καλή έννοια ζηλεύω- εκείνους που ο ποιητής Νίκος Καρούζος περιέφραφε ως “μεταξωτούς” ανθρώπους. Αναφερόταν σε κάποιους χωρικούς που είχε συναντήσει. Αγράμματους, αλλά σοφούς. Και προπάντων τρυφερούς με τους άλλους. Απαλούς δίχως γωνίες που κόβουν, χωρίς καχυποψία, δίχως έπαρση και επιθετική ειρωνεία που πληγώνει. Τέτοιους ανθρώπους θαυμάζω. Και ευτυχώς συναντώ πολλούς. Μακριά ίσως από τα φώτα της δημοσιότητας, την επίδειξη δύναμης, την προβολή ισχύος, τον αυτοθαυμασμό και την κομπορρημοσύνη. Με ευγένεια, με ταπεινότητα, με πραγματική σοφία. Και προσπαθώ, χωρίς πάντα να τα καταφέρνω, να τους μοιάσω…

Τι θεωρείτε ότι φέρνει ισορροπία στον άνθρωπο;

Δεν είναι ένα εύκολο πράγμα η ισορροπία. Δεν ξέρω αν ποτέ κανένας τη βρίσκει. Γιατί υπάρχει πάντα μια συνεχής σύγκρουση ανάμεσα στα “θέλω” και τα “μπορώ”. Ανάμεσα στις προκλήσεις, τις επιθυμίες και τις πραγματικές δυνατότητες. Και αυτό αλλάζει όσο περνάνε τα χρόνια και συσσωρεύονται εμπειρίες, ήττες, επώδυνοι συμβιβασμοί, αποτυχίες. Νομίζω πως η ζωή μας είναι μια διαρκής αμφίβολη ισορροπία, ένας συνεχής κλαυσίγελος που μάλλον δεν τελειώνει ποτέ. Αθροίζει στιγμές χαράς επιτυχιών αλλά και απογοητεύσεων. Και είναι δύσκολο να πεις ότι τα κατάφερες, γιατί πάντα θα βρίσκεται κάτι άλλο από μια εσωτερική ανάγκη. Θα έλεγα και ευτυχώς, γιατί έτσι κανένας μπορεί να εξελίσσεται και να προσπαθεί. Αρκεί να το συνειδητοποιεί και να μην βασανίζεται διαρκώς με χίμαιρες και αυταπάτες.

Τι είναι χαρούμενη ζωή για εσάς;

Πάλι θα κάνω αναφορά σε ποιητές. Ξέρετε αγαπώ την ποίηση γιατί είναι συμπυκνωμένη η αλήθεια της ζωής. Ο Ελύτης έγραφε “πολλά δεν θέλει ο άνθρωπος/ να’ναι ήμερος να’ναι άκακος/ λίγο φαί λίγο κρασί/ Χριστούγεννα κι Ανάσταση/ κι όπου φωλιάσει και σταθεί κανείς να μην του φτάνει εκεί…”

Να είμαστε γεροί. Πάνω από όλα.

Να χαμογελάμε. Ακόμα και όταν τα πράγματα ζορίζουν.

Να αγαπάμε ψωρίς όρια.

Να συγχωρούμε. Ακόμα και τους “εχθρούς”.

Να μην αδικούμε. Και ας μας αδίκησαν.

Να δίνουμε το χέρι. Σε αυτούς που το χρειάζονται. Και ας μην τους ξέρουμε.

Να είμαστε χρήσιμοι. Αρκεί…

Πώς μπορούμε να επικοινωνούμε καλύτερα με τον εαυτό μας;

Μεγάλη κουβέντα η επικοινωνία με τον εαυτό μας. Και δύσκολη. Πολύ δύσκολη. Γιατί θέλει αρκετό θάρρος και πολύ ειλικρίνεια. Και είναι μάλλον πιο εύκολο να είσαι θαρραλέος με τους άλλους παρά μπροστά στον καθρέφτη σου.

Εγώ θα έλεγα, και δεν ενέχει τη μορφή συμβουλής, αλλά μάλλον αυτοκριτικής, να συμφιλιωθούμε με τα φαντάσματά μας. Τους μεγάλους και μικρούς Τρόμους της ψυχής μας. Δύσκολο, αλλά όχι ακατόρθωτο…

Έχουν σημασία τα υλικά αγαθά για μια ευτυχισμένη ζωή;

Προφανώς και έχουν. Στον βαθμό που εξασφαλίζουν μια καλύτερη και πιο ποιοτική ζωή, και όχι μια φενάκη ματαιοδοξίας, αλαζονείας και εντυπωσιασμού. Να μπορείς να ζεις με αξιοπρέπεια, με άνεση, χωρίς να αγωνιάς για τον βιοπορισμό και την επιβίωση. Αυτό ναι. Αλλά -για μένα- ως εκεί. Προτιμώ από το να έχω, να ζω…

Τι φοβάστε περισσότερο;

Έχω όπως όλοι οι άνθρωποι πολλούς φόβους. Πραγματικούς και φανταστικούς. Σπουδαίους αλλά και ασήμαντους. Και όσο μεγαλώνω και γέρνει το βάρος του χρόνου μεγαλύτερους. Όπως για παράδειγμα να μην λειτουργεί πια το μυαλό μου, να χάσω τη θέληση για ζωή. Έχω ζήσει τον κίνδυνο σε πολλές αποστολές. Έχω δει τον Θάνατο σε πολλές εκδοχές. Και ίσως γι’αυτό σέβομαι απεριόριστα τη Ζωή. Ναι, τώρα που το σκέφτομαι, ίσως αυτός είναι ο μεγαλύτερος φόβος μου. Να μην μπορώ να ζω. Και σ’ αυτό, όσο και να ακούγεται για κάποιους παράξενο, για μένα σημαίνει να μην μπορώ να προσφέρω. Να σταματήσω να είμαι χρήσιμος.

Έχεις μια γεμάτη ζωή όταν…

Κρατάω πάντα φυλακτό αυτό που ένας σπουδαίος γιατρός, που γνώρισα σε μια αποστολή στην Αφρική, μου είπε κάποτε. Κάποιος που αντί για τις ακαδημαϊκές δάφνες στην Ευρώπη προτίμησε την πρώτη γραμμή των καταυλισμών στην Αφρική. Έλεγε “αν δεν μπορείς να βοηθήσεις δεν είσαι τίποτα. Τίποτα απολύτως.” Για μένα μετά από 30 χρόνια εθελοντικής δουλειάς κοντά στους φτωχοπρόδρομους του πλανήτη αυτό είναι γεμάτη ζωή. Να μπορείς να βοηθάς.

Καλοσύνη για εσάς είναι…

Ο Τσέχωφ έγραφε πως “είναι ανυπόφορο να μην μπορείς να εμπιστεύεσαι τους ανθρώπους”. Και για μένα η καλοσύνη έχει να κάνει με αυτό. Να εμπιστεύεσαι τους ανθρώπους. Και την καλή τους πλευρά. Να δημιουργείς δεσμούς αλληλεγγύης, να μοιράζεσαι στιγμές ανθρωπιάς. Όχι ως πατρίκιος της ελεημοσύνης σε δύστυχους πληβείους. Αλλά ως ως άνθρωπος σε ανθρώπους. Το Ευαγγέλιο έχει μαι συγκλονιστική πρόταση τεσσάρων λέξεων-το αν πιστεύει κανείς ή όχι είναι μια άλλη ιστορία- που συμπυκνώνει τουλάχιστον για μένα όλο τον τρόπο που σκέφτομαι και προσπαθώ να ζω. Ο Θεός Αγάπη εστί…

Πολύ περισσότερο στα χρόνια της καταχνιάς που ζούμε, έχουμε ανάγκη να κάνουμε τους ανθρώπους που μας χρειάζονται, τους ανθρώπους που είναι σε ένδεια, σε απόγνωση, αλλά και σε θυμό, να ξαναπιστέψουν στην ανθρώπινη καλοσύνη.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *