fbpx

Γιάννης Τσαρούχης

Ο μεγάλος ζωγράφος γεννήθηκε στον Πειραιά, στις 13 Ιανουαρίου του 1910. Η οικογένεια Τσαρούχη μετακόμισε το 1927 στην Αθήνα, ωστόσο ο Πειραιάς είχε επηρεάσει βαθιά τον καλλιτέχνη.

Παρόλο που από έξι ετών ζωγράφιζε και σχεδίαζε κοστούμια, όταν ήταν μικρός ήθελε να γίνει ακροβάτης, γιατί του «άρεσε πολύ το ιπποδρόμιο». Οι γονείς του από την άλλη, τον φαντάζονταν σπουδαίο δικηγόρο ή μηχανικό.

Οι εικόνες από τις λαϊκές συνοικίες, αλλά και ο μεγαλοαστικός τρόπος ζωής του, τον συντρόφευσε σε όλη τη διάρκεια της πορείας του.

Τα πρώτα του έργα φιλοξένησε ο χώρος πολιτισμού “Άσυλο Τέχνης”. Η έκθεση σημείωσε αξιοσημείωτη επιτυχία και τον οδήγησε στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας. Δάσκαλοί του αποτέλεσαν σπουδαίοι άνθρωποι της τέχνης, όπως οι Ιακωβίδης, Βικάτο και Παρθένης.

Το 1931–1934 υπήρξε μαθητής του Φώτη Κόντογλου, ο οποίος τον μύησε στη βυζαντινή αγιογραφία, στη λαϊκή αρχιτεκτονική και την ενδυμασία. Μάλιστα, υπήρξε πρωτοστάτης στο αίτημα για την ελληνικότητα της τέχνης, μαζί με τους Δημήτρη Πικιώνη, Φώτη Κόντογλου και Αγγελική Χατζημιχάλη.

Ο επόμενος χρόνος βρήκε τον Τσαρούχη στην Κωνσταντινούπολη, στο Παρίσι και στην Ιταλία. Τα ερεθίσματα που έλαβε από τα ταξίδια του στην Ευρώπη όπως η θέαση πολύτιμων δημιουργημάτων της Αναγέννησης και του Ιμπρεσιονισμού επηρέασαν την καλλιτεχνική του οπτική.

Επιπροσθέτως, όχι μόνο ανακάλυψε το έργο σπουδαίων ζωγράφων όπως του Θεόφιλου αλλά είχε και την ευκαιρία να γνωρίσει καλλιτέχνες όπως ο Ανρί Ματίς και ο Αλμπέρτο Τζακομέττι!

Στα σκοτεινά χρόνια της Κατοχής, αποφάσισε να ιδρύσει μια ιδιωτική σχολή ζωγραφικής, στην οποία φοίτησαν ο Κοσμάς Ξενάκης, ο Μίνως Αργυράκης, η Ροζίτα Σώκου και πολλοί ακόμα. Το 1950 επισκέφτηκε ξανά το Παρίσι όπου ένα χρόνο μετά, το 1951, παρουσίασε την έκθεση “Ρέτφρι Γκάλερι”. Τρία χρόνια αργότερα, το 1953 υπέγραψε συμβόλαιο με την γκαλερί Ιόλας της Ν. Υόρκης.

Το 1956 αποτέλεσε υποψήφιος για Γκούγκενχαϊμ και λίγο αργότερα πήρε μέρος στην Μπιενάλε της Βενετίας. Το 1967 αποφάσισε να μείνει στο Παρίσι. Το 1982 εγκαινιάστηκε το Μουσείο Γιάννη Τσαρούχη στο Μαρούσι, στο σπίτι του καλλιτέχνη, στο οποίο παραχώρησε ο ίδιος πολύτιμα έργα του.

Ο Γιάννης Τσαρούχης έμεινε στην ιστορία ως ο σύγχρονος Έλληνας καλλιτέχνης που έκανε γνωστή τη λαϊκή παράδοση και τη βυζαντινή τέχνη πέρα από τα ελληνικά σύνορα, με τη βοήθεια του Ιόλα, που τον ενέπνευσε να ζωγραφίσει νεοκλασικά κτίρια και ναύτες. Υπήρξε μία ανήσυχη προσωπικότητα που ποτέ δεν έπαψε να εργάζεται και να ασχολείται με την ουσία της ζωγραφικής τέχνης.

Στο έργο του εκφράζεται κυρίως η χαρά και το θαύμα της ζωής. Προσπάθησε να ισορροπήσει τις μεγάλες παραδόσεις και να συλλάβει τις αιώνιες καλλιτεχνικές αξίες, με τους πίνακές του να περικλείουν αφομοιωμένα πολλά λαϊκά και λαογραφικά στοιχεία, ιδιαίτερα του λιμανιού του Πειραιά. 

Ο μεγάλος Έλληνας ποιητής Οδυσσέας Ελύτης είχε πει για τον Γιάννη Τσαρούχη, “Ένας επαναστάτης δεν γίνεται να ‘ναι συνάμα και κλασικός. Αλλά με τον Τσαρούχη γίνεται. Την ημέρα που ο ζωγράφος αυτός τόλμησε να αναζητήσει τον Ερμή όχι στο όρος Όλυμπος αλλά στο «καφενείον ο Όλυμπος», ένας μύθος κατέβηκε από τα βιβλία στη ζωή, ενώ το μάτι του καλλιτέχνη υποχρεώθηκε να ατενίσει αλλιώς τον κόσμο.”

Εκτός από ζωγράφος, σκηνοθέτης, σκηνογράφος και ενδυματολόγος, ο Γιάννης Τσαρούχης υπήρξε συγγραφέας και μεταφραστής αρχαίων τραγωδιών. Ένας ευρυμαθής καλλιτέχνης γεμάτος χιούμορ, αλλά και δηκτικότητα, με την οποία δε δίσταζε να σχολιάσει την Ελλάδα και την κοινωνική πραγματικότητα. Στον Γιάννη Τσαρούχη ανήκει το «στην Ελλάδα, είσαι ό,τι δηλώσεις» ένα από τα πολλά αποφθέγματα που άφησε μέσα από τις γλαφυρές αφηγήσεις του. Ο Τσαρούχης, ένας πολύ ιδιαίτερος και χαρισματικός άνθρωπος, μίλησε περισσότερο από πολλούς καλλιτέχνες της γενιάς του για την ελληνική κοινωνία και τα όριά της.

Photo: Κεφάλι νέου,1970 Παστέλ σε χαρτί, 23,5 Χ 30,5 Ίδρυμα Γιάννη Τσαρούχη

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *