του Πέτρου Βενέτη
Υπάρχουν δύο ειδών εγωιστές: Αυτοί που το παραδέχονται κι εμείς οι υπόλοιποι.
Aν είσαι…
…Δυνατός Εγωιστής.
Όχι αυτό που συνήθως λέμε εγωισμό και εννοούμε μια εγωκεντρική συμπεριφορά. Αυτό είναι αρρώστια.
Όχι το αρρωστημένο γύρισμα προς τα μέσα για να προφυλαχτούμε απ’ τις κακοτοπιές του «έξω».
Όχι το κάλυμμα της αδυναμίας ή της ανασφάλειάς μας.
ANTIΘETA
Tην εκδήλωση της δύναμης (για αυτό χρησιμοποιώ το επίθετο «δυνατός»):
«ΕΓΩ θέλω» «ΕΓΩ δίνω»
«ΕΓΩ μπορώ» «ΕΓΩ χαρίζω»
«ΕΓΩ δημιουργώ» «ΕΓΩ εκτιμώ»
O δυνατός εγωιστής έχει σίγουρο το μέσα του κι αυτό βγαίνει προς τα έξω. Εξυπηρετεί τους άλλους και τη «βρίσκει». Tο ανάποδο δε λέγεται εγωιστής, λέγεται «τομάρι». Kι είναι πολύ αδύναμο άτομο.
Ο δυνατός εγωιστής ευχαριστιέται να δίνει. Ηθικά και υλικά.
H χαρά του άλλου του δίνει χαρά. Δεν δίνει από φόβο, μήπως δεν τον αγαπήσει ο Θεός. Έχει τη δύναμη να στερηθεί κι έτσι ευχαριστεί τον εαυτό του όταν δίνει. Ξέρει ότι τελικά, από άποψη ευχαρίστησης, παίρνεις περισσότερα απ’ όσα δίνεις, όταν δίνεις περισσότερα απ’ όσα παίρνεις.
(ΟΧΙ! Δεν είναι ούτε λάθος ούτε αντίφαση. Εξυπνάδα κι εγωισμός είναι. Ξύσε λίγο την γκλάβα σου και θα το καταλάβεις.)
Ο δυνατός εγωιστής δημιουργεί γιατί τη «βρίσκει» ο ίδιος.
Γι’ αυτό δεν συμβιβάζεται. Ψάχνει την εσωτερική δικαίωση (η δικαίωση απ’ τους άλλους είναι απλά μια σίγουρη συνέπεια). Δηλαδή επιδιώκει να του πει «μπράβο» ο εαυτός του πρώτα. Oι άλλοι θα ακολουθήσουν σίγουρα.
Ο δυνατός εγωιστής πάει μπροστά για να ευχαριστήσει τον εαυτό του. Αλλά πάει μπροστά. (Αλλιώς τι εγωιστής θα ’ταν:)
Ο δυνατός εγωιστής δεν είναι ποτέ «μικρός». Δεν ασχολείται με μικρά πράγματα. Δεν είναι μικρόψυχος. Δεν παραβαίνει τις αρχές του για μικροσυμφέροντα.
Κανένας δεν γουστάρει τους μικρούς ανθρώπους.
Και περισσότερο απ’ όλους οι μικροί άνθρωποι.
Ο δυνατός εγωιστής δεν ζηλεύει. Ή, για να το πούμε πιο καλά, δεν είναι «ο κακός ζηλιάρης». Γιατί η φυσιολογική ζήλια –σαν δυνατή επιθυμία να μπορούσες κι εσύ να είχες ή να ’κανες κάτι– είναι θετικό συναίσθημα και κίνητρο προόδου στην κοινωνία (ενθαρρύνει τον υγιή ανταγωνισμό).
O κακός ζηλιάρης κακιώνει γιατί ο άλλος έχει κάτι που θα ’θελε κι αυτός. Κακιώνει και προσπαθεί να κάνει κάτι να μειώσει τον άλλον, αντί να προσπαθήσει να αποκτήσει κι αυτός αυτό που επιθυμεί. Αυτός, όμως, είναι ένας μικρός άνθρωπος και ο δυνατός εγωιστής δεν είναι ποτέ μικρός.
O Μένανδρος λέει: «Πονηρόν εστί και άδικον γένος φθόνος». Δηλαδή: «Κακή και μοχθηρή ράτσα είναι ο φθόνος».
Ο δυνατός εγωιστής είναι φιλόδοξος. Όχι ματαιόδοξος ή αριβίστας. Δηλαδή δεν ασχολείται με την επίδειξη της «δόξας» που έχει ή κυνηγά, ούτε θυσιάζει τίποτα (και κυρίως τις αρχές του) για να τη φτάσει. Είναι φιλόδοξος, γιατί πιστεύει ότι δικαιούται αυτή τη «δόξα» ή τη «θέση» και απλώς πρέπει να το αποδείξει με τον δικό του μεγαλοπρεπή τρόπο.
Ο δυνατός εγωιστής δεν είναι βολεψάκιας. Βάζει στόχους και παλεύει έντιμα να τους πιάσει.
Ο δυνατός εγωιστής δεν είναι ανασφαλής (ή τουλάχιστον δεν αφήνει την ανασφάλεια να επηρεάζει τις πράξεις του). Αισθάνεται αρκετά δυνατός ώστε να ξεπερνά το αίσθημα της ανασφάλειας που είναι κάτι το φυσιολογικό.
Ο δυνατός εγωιστής είναι περήφανος. Γιατί ξέρει ότι δεν θα εκτιμά ο ίδιος τον εαυτό του αν δεν είναι. Kι ο εγωιστής εκτιμάει τον εαυτό του.
- Περηφάνια είναι να μην κλαίγεσαι ακόμα κι όταν έχεις προβλήματα.
- Περηφάνια είναι να ’σαι όρθιος κι ευθυτενής ακόμα κι όταν αυτό που ζητάς είναι να σε βοηθήσουν. Γιατί ξέρεις ότι θα το ανταμείψεις ή θα το ανταποδώσεις (πιθανότατα ήδη έδωσες και σ’ το «χρωστάνε»).
- Περηφάνια είναι να μην παρακαλάς φορτικά για τίποτα, ακόμα κι αν πρόκειται για ζωτικής σημασίας πράγματα. Kαι δε μιλάμε για έξω στον κόσμο, στους αγνώστους (εκεί έτσι κι αλλιώς πρέπει να ’σαι ζητιάνος για να το κάνεις). Μιλάμε για τους φίλους. Τους συγγενείς. Τους γονείς σου. Tα παιδιά σου. Αυτούς που συναισθηματικά υποτίθεται ότι «σου χρωστάνε».
(Αυτό έχει κι ένα άλλο όνομα: «Αξιοπρέπεια». Αλλά αυτό είναι άλλο κεφάλαιο.)
- Περηφάνια είναι να είσαι το δικό σου πρόβλημα και η λύση των προβλημάτων των άλλων, κι όχι το ανάποδο.
- Περηφάνια είναι να μπορείς να επιβληθείς στον εαυτό σου και να μη δεχτείς ή να κάνεις κάτι που θα σε μειώσει ως άτομο.
- Περηφάνια είναι να μην αναγκάζεσαι να ζητάς συστηματικά βοήθεια (μερικοί πολύ περήφανοι το παρακάνουν και δε ζητάνε ποτέ βοήθεια). Kαι πάλι μιλάμε για το στενό σου περιβάλλον. Tα δανεικά από φίλους, το χαρτζιλίκι απ’ τους γονείς. Kι οτιδήποτε θα σ’ έκανε να ντραπείς απέναντι στους άλλους.
- Περηφάνια είναι να απαντάς πάντοτε «καλά» στην ερώτηση «τι κάνεις». Σε κανέναν δεν αρέσει να ακούει τα βάσανα του άλλου. Ούτε και να βλέπει δυσαρεστημένες μουτσούνες.
Aν απαντάς πάντα με χαμόγελο και αυτοπεποίθηση «καλά», θ ‘αρχίσεις μετά από κάμποσο καιρό να νιώθεις κιόλας καλά.
Eνώ, αν δείχνεις προς τα έξω την κακομοιριά, θα φυτρώσει και μέσα σου.
O Ευριπίδης λέει: «Εκμαρτυρείν γαρ άνδρα τας αυτού τύχας εις πάντας αμαθές, το δ’ επικρύπτεσθαι σοφόν». Δηλαδή: «Είναι κουτό να εκμυστηρεύεται κανείς τις συμφορές του σε όλους τους άλλους, ενώ είναι σοφή πράξη να τις αποκρύβει».
O δυνατός εγωιστής ασκεί και καλλιεργεί και φτιάχνει τον εαυτό του έτσι που να δικαιούται να ’ναι περήφανος. Kαι δεν αφήνει κανέναν –ούτε τον ίδιο– να τσαλακώσει αυτή την περηφάνια.
Aν είσαι Δυνατός Εγωιστής:
Θα σέβεσαι τον εαυτό σου.
Θα αισθάνεσαι πάντα ωραία (με τον εαυτό σου).
Θα σε σέβονται και θα σ’ εκτιμούν οι άλλοι.
Κοινώς θα περνάς καλά.
Αλλιώς… καλά να πάθεις.
Απόσπασμα από το βιβλίο του Πέτρου Βενέτη “Αφού μεγάλωσες… καλά να πάθεις”, εκδόσεις Μοντέρνοι Καιροί.
“…όλοι μας είμαστε από γεννησιμιού μας εγωιστικά όντα και ακόμα και οι πιο αλτρουιστικές μας ενέργειες έχουν εγωιστική βάση.”
