Γεννήθηκε το 1965 στον Πειραιά. Το 1978 παρακολούθησε το βασικό σεμινάριο της μεθόδου Silva, ολοκληρώνοντας μελλοντικά όλο το εκπαιδευτικό πρόγραμμα της μεθόδου. Από το 1982 έως το 1984 μετείχε στις συνεδρίες του Καφενείου Σχολείου (Café Ecole του Κώστα Φωτεινού), μιας ψυχαναλυτικής μεθόδου για την αυτοβελτίωση και την αυτογνωσία.
Αποφοίτησε από την Ιωνίδειο Σχολή το 1983 και ολοκλήρωσε τις σπουδές του στη διοίκηση επιχειρήσεων. Μελέτησε Χριστιανισμό, Ζεν Βουδισμό, Ταοϊσμό, εσωτερική φιλοσοφία, ψυχολογία, φυσιολογία εγκεφάλου, αστροφυσική και κβαντομηχανική. Συμμετέχει ενεργά σε ομάδες δυναμικού διαλογισμού για τη νοητική απεικόνιση θετικών εικόνων επί θεμάτων υγείας και ειρήνης. Αρθρογραφεί σε πολλά site και ηλεκτρονικές εφημερίδες. Δίνει ομιλίες, διαλέξεις και σεμινάρια αυτογνωσίας και διαλογισμού. Έχει εκδώσει τρία βιβλία πάνω σε θέματα αυτοβελτίωσης, το “Μια μέρα μια ψυχή τρεις ζωές”, το “Γεύματα… ζωής”, και τον Αύγουστο του 2019 εκδόθηκε το πρώτο μέρος της τριλογίας “Πες μου Δάσκαλε” από τις εκδόσεις iWrite.
Τι σας ώθησε να ασχοληθείτε με την αυτογνωσία;
Ήμουν δεκατριών χρονών όταν οι γονείς μου με πήγαν και παρακολούθησα το βασικό σεμινάριο της μεθόδου Silva. Αυτή ήταν και η πρώτη μου επαφή με το εσωτερικό δυναμικό που διαθέτουμε όλοι οι άνθρωποι και με τις νοητικές δυνατότητες που έχουμε σαν είδος. Ευτυχώς, η επαφή μου δεν σταμάτησε εκεί. Ξεκίνησα την αναζήτηση και ήθελα να μάθω κι άλλα πολλά! Έτσι στα δεκαεφτά μου γνώρισα τον Κώστα Φωτεινό και εντάχτηκα στο Καφενείο Σχολείο, μια ψυχαναλυτική μέθοδο που σε έφερνε μπροστά στον εαυτό σου, μέσα από ψυχανάλυση, παιχνίδι και ομάδες καφέ. Εκεί πλέον άρχισε το ουσιαστικό μου ταξίδι μέσα στον χώρο της αυτογνωσίας. Χρειάστηκαν τρία χρόνια για να ολοκληρωθεί όλο το πρόγραμμα του Φωτεινού, και ομολογώ ότι αυτό το ταξίδι για μένα ήταν το πολυτιμότερο εφόδιο που απέκτησα για την μετέπειτα ζωή μου. Από την εμπειρία εκείνη και μετά, ξεκίνησα πολύ διάβασμα βιβλίων ψυχολογίας, ανάλυσης, φιλοσοφίας, νευροφυσιολογίας, ανατολικών και δυτικών θρησκειών, κβαντομηχανικής και προσωπικής ανάπτυξης και αυτοβελτίωσης.
Πώς μπορούμε να διατηρήσουμε τις ανθρώπινες επαφές μας, όταν μας χωρίζουν τα lockdown και η πανδημία;
Ζούμε σε μια εποχή που έχει ονομαστεί εποχή της επικοινωνίας και της πληροφορίας. Ποτέ άλλοτε στην ιστορία του ο άνθρωπος δεν είχε τόση ευκολία στο να επικοινωνήσει με τους άλλους ανθρώπους. Και εννοώ την τεχνολογική διευκόλυνση που όλοι μας απολαμβάνουμε στον καιρό μας. Υπάρχει το internet, και αν ακόμα δεν υπάρχει, έχουμε τα κινητά. Μα ακόμα και αν κάποιος είναι σε δύσκολη θέση και δεν έχει κινητό, ένα σταθερό τηλέφωνο, έστω και στου διπλανού το διαμέρισμα θα βρεθεί! Δεν χάσαμε τελείως την επαφή μας με τα περιοριστικά μέτρα. Επικοινωνώ αυτήν την εποχή με το τηλέφωνο και το internet σχεδόν με όλη την Ελλάδα. Υπάρχουν πλατφόρμες που μπορείς να χρησιμοποιήσεις και να συνδεθείς με όλον τον κόσμο, παγκόσμια, αν αυτό χρειάζεσαι. Αυτό βεβαίως είναι η μια πλευρά του νομίσματος, η αρκετά θετική! Το να υπάρχει δυνατότητα επικοινωνίας, δεν λύνει πάντα και τα προβλήματα της επικοινωνίας! Όμως τουλάχιστον μετριάζει τη βαρύτητά τους. Δεν είναι το ίδιο το να μην μπορώ να συναντηθώ με το σημαντικό για μένα πρόσωπο, με το να μην μπορώ να έχω οποιαδήποτε επαφή και πληροφορία γι αυτό!
Θεωρώ ότι σε αυτήν την περίοδο, καλό είναι να αυξήσουμε την επικοινωνία μας με τα δικά μας άτομα, με τα οποία μας χωρίζουν τα περιοριστικά μέτρα. Το internet είναι το αμέσως καλύτερο μέσα από την προσωπική επαφή, γιατί και βλέπεις, και ακούς και αναγνωρίζεις τη στάση του σώματος που έχει ο άλλος. Αν μπορούμε να κάνουμε μια βιντεοκλήση με τους δικούς μας ανθρώπους, είναι πολύ πιο καλό από το να τους πάρουμε απλά τηλέφωνο. Βέβαια, όταν αυτό δεν είναι εφικτό, το τηλέφωνο είναι πάντα η επόμενη λύση.
Πρέπει εδώ να πω, ότι η πάγια θέση μου είναι πως, αν σε μια δύσκολη κατάσταση δεν κρατηθούν οι ανθρώπινες σχέσεις στη μορφή που υπήρχαν πριν από τη δύσκολη κατάσταση, τότε το πιθανότερο είναι ότι αυτές οι σχέσεις ποτέ τους δεν ήταν αληθινές. Αναγνωρίζω ότι οι εποχές αλλάζουν και αλλάζουν και τους ανθρώπους μέσα τους, αλλά έχουν κρατηθεί σχέσεις σε πολέμους, σε ξενιτιές, σε φυλακές, και σε πολλές ακραίες καταστάσεις. Δεν είναι η κατάσταση αυτό που επηρεάζει τη σχέση, αλλά το ποιόν της ίδιας της σχέσης από το οποίο θα εξαρτηθεί η συνέχειά της ή η κατάρρευσή της.
Ποιος πιστεύετε ότι θα πρέπει να είναι ο κινητήριος μοχλός του ανθρώπου στις αβέβαιες μέρες που ζούμε;
Η απόλυτη γνώση, ότι οι μέρες πάντα αβέβαιες ήταν και είναι, ακόμα και οι ώρες και τα δευτερόλεπτα. Στην πραγματικότητα ζούμε μέσα στη μεγάλη αβεβαιότητα προσπαθώντας να φτιάξουμε λιμάνια σιγουριάς και ασφάλειας. Ποιος μπορεί να εγγυηθεί τη ζωή και για ποιον για το επόμενο δευτερόλεπτο;
Ακόμη η γνώση ότι η αβεβαιότητα μαζί με τη σιγουριά είναι δύο από τους κινητήριους μοχλούς του ανθρώπου για την ανάπτυξη και την ευημερία του. Αναζητώντας τη σιγουριά, βουτάμε στον ωκεανό της αβεβαιότητας παίρνοντας όλα τα ρίσκα που αναδεικνύουν τον άνθρωπο ως εξέχουσα ζωική μορφή. Τίποτα δεν θα είχε πραγματοποιηθεί από όσα βλέπουμε και ζούμε σήμερα, αν οι πρόγονοί μας δεν κατέχονταν από το αίσθημα του να εγκαταλείψουν το σίγουρο για να διαβούν προς το άγνωστο. Ακόμα σε σπηλιές θα ζούσαμε.
Συμπερασματικά θα πω ότι, μπορούμε να συνεχίσουμε με ό,τι έχουμε την κάθε φορά, με όσα διαθέσιμα εφόδια, με τους πόρους που είναι πραγματικοί και όχι θεωρητικοί, με την ανθρώπινη ιδιότητα του ελιγμού και της προσαρμογής, και είμαι βέβαιος, πως για μια ακόμα φορά η ανθρωπότητα θα τα καταφέρει. Εδώ τα κατάφερε και ξεπέρασε την ισπανική γρίπη που στον καιρό της φάνταζε ως το τέλος του κόσμου.
Ποιοι μπορεί να είναι οι «σύμμαχοί» μας στην πορεία μας προς την αυτογνωσία;
Αρχικά θα πρέπει να γνωρίζουμε τι θέλουμε. Το ταξίδι είναι μεγάλο, έχει ανηφόρες και θέλει και δέσμευση. Είσαι έτοιμος να δεσμευτείς; Είσαι έτοιμος να αντιπαλέψεις με τις πεποιθήσεις σου, με ένα αξιακό σύστημα που πιθανόν να μην σε βολεύει άλλο πια, με τρόπους και συνήθειες που δεν σου χρειάζονται αλλά είναι εκεί και σε δυσκολεύουν; Είσαι έτοιμος να αναγνωρίσεις την υπαρξιακή σου βάση; Τους φόβους σου; Τις αγωνίες σου; Θα δεσμευτείς για όλα αυτά;
Εάν το πάρεις απόφαση, στη σημερινή ζωή πλέον μπορείς να βρεις πολύ μεγάλη βοήθεια για να προχωρήσεις. Ένα βοήθημα είναι η πληθώρα βιβλίων και συγγραμμάτων για την αυτογνωσία, την αυτοβελτίωση και την προσωπική ανάπτυξη. Καλό θα είναι να τα συνδυάσει κανείς και με γνώσεις βασικής φιλοσοφίας.
Δεύτερον υπάρχουν στο internet χιλιάδες ώρες σε βίντεο όπου μιλάνε φιλόσοφοι, επαγγελματίες παρακινητές, life coachers, διασημότητες, απλοί άνθρωποι που κάτι κατάφεραν, μύστες, και πολλοί ακόμα που έχουν τη διάθεση να μεταδώσουν το μήνυμά τους και να προσφέρουν τα εργαλεία τους εξηγώντας μας τι και πως χρησιμοποίησαν εκείνοι.
Και τρίτον, για όσους έχουν τη δυνατότητα, υπάρχουν πολλά σεμινάρια πλέον με λογικές τιμές στα οποία μπορείτε να πληροφορηθείτε για το πως να βαδίσετε στο αυτογνωσιακό μονοπάτι. Θέλει έρευνα, θέλει προσοχή, αλλά μόνο εσείς μπορείτε να επιλέξετε αυτό που θα σας κεντρίσει και αυτό που θα σας ταιριάξει.
Τι πρέπει να αποφεύγουμε στη ζωή μας;
Θα πω ότι το μόνο πράγμα που θεωρώ ότι πρέπει να αποφεύγουμε στη ζωή μας είναι το να επαναλαμβάνουμε αυτό που κάνουμε και βλέπουμε ότι δεν μας πηγαίνει πουθενά. Από εκεί και πέρα, ο καθένας έχει και τη λογική και το συναίσθημα να καταλαβαίνει αν οι πράξεις του προάγουν ή προκαλούν πόνο.
Τι θαυμάζετε περισσότερο στους ανθρώπους;
Θαυμάζω περισσότερο πως ότι και να τους συμβεί, αυτοί έχουν πάντα μια τεράστια διάθεση! Θα έλεγα ότι αυτό είναι που τους χαρακτηρίζει. Η διάθεση. Μπορεί να βουλιάζουν, έχουν όμως διάθεση για να το παλέψουν. Μπορεί να ευτυχούν, έχουν όμως διάθεση ή για να το εξελίξουν ή ακόμα και για να βρουν αυτή τη λεπτομέρεια μέσα στην ευτυχία τους που θα τους καταρρακώσει. Μπορεί να προβληματίζονται, βλέπεις όμως τη διάθεση στα μάτια τους για να το λύσουν. Γενικά τους βλέπεις πάντα να έχουν διάθεση, είτε αυτή είναι με αρνητικό πρόσημο, είτε με θετικό.
Τι θεωρείτε ότι φέρνει ισορροπία στον άνθρωπο;
Η πληρότητα. Δεν έχει σημασία αν καταφέρεις να φτάσεις τον στόχο σου, τη στιγμή που τη διαδρομή σου την έχεις κάνει ζώντας την με πληρότητα. Δηλαδή την έζησες και τη ρούφηξες ότι και να σου συνέβηκε μέσα της. Δεν έχασες τίποτα, δεν έμεινε τίποτα πίσω. Τότε έχεις ζήσει. Όχι όταν εκπληρώνεις έναν στόχο. Γιατί όταν εκπληρώνεις έναν στόχο, πολύ σύντομα θα ανακαλύψεις ότι έχεις βάλει έναν άλλο για να βαδίσεις για εκεί. Αυτός λοιπόν που με πληρότητα κάνει όλες τις διαδρομές του, αυτός βρίσκεται σε ισορροπία.
Τι φοβάστε περισσότερο;
Νομίζω ότι η μεγαλύτερη ανησυχία μου είναι να μην πάθει ποτέ κάτι το μυαλό μου. Και αυτό το εννοώ και από πλευράς εγκεφάλου, αλλά και μυαλού. Επειδή γνωρίζω ότι η δύναμή μας είναι τέτοια, που τα πάντα μπορούμε να κάνουμε ή να διορθώσουμε. Όμως για να είναι αυτό πραγματικό, χρειάζεται να έχουμε γερά τα μυαλά μας. Αν τα χάσουμε ή πάθουμε ατύχημα εκεί, τότε είναι δύσκολο να μπορούμε να επέμβουμε.
Τι είναι χαρούμενη ζωή για εσάς;
Όταν είσαι σε ισορροπία με το περιβάλλον γύρω σου και έχεις κάνει συνειδητή επιλογή τη ζωή σου να τη ζήσεις με χαρά και αγάπη. Έτσι οριοθετείς τον εαυτό σου και τους γύρω σου, ώστε να μην εισβάλλουν καταστάσεις και εικόνες που μπορούν να επηρεάσουν την πραγματικότητα της ζωής σου. Γιατί άλλο οι καταστάσεις που μας βρίσκουν στη ζωή, και άλλο το ποιοι είμαστε εμείς μέσα στη ζωή μας. Όταν ξέρουμε το ποιοι είμαστε, και μπορούμε να το δηλώνουμε, τότε οι καταστάσεις έχουν δευτερεύουσα σημασία και η χαρά είναι μια επιλογή που τιμάει και σέβεται τη ζωή σου.
Τι σας κινητοποιεί δημιουργικά όλα αυτά τα χρόνια;
Δύο είναι οι βασικοί λόγοι. Πρώτον η εξερεύνηση της ζωής. Ο ανθρώπινος παράγοντας, με το ατελείωτο ερευνητικό πεδίο που έχει και με ξετρελαίνει να το ερευνώ, και όλα τα υπόλοιπα γύρω από τον άνθρωπο τα οποία είναι θαυμαστά, και αποτελούν το υπέροχο περιβάλλον που μας περιβάλει.
Δεύτερον η μετάδοση αυτού που έμαθα στους επόμενους. Μια γνώση που δεν είναι αποκλειστικά δικιά μου, αλλά θα έλεγα ότι είναι δανική καθώς θεωρώ χρέος μου ό,τι μαθαίνω να το μεταβιβάζω.
Έχεις μια γεμάτη ζωή όταν…
Το απάντησα αυτό, όταν ζεις τη ζωή σου ενσυνείδητα και με πληρότητα την κάθε της στιγμή, έχοντας ευθύνη για τις επιλογές σου, δηλαδή κρατώντας την ισορροπία σε όλη τη διάρκεια.
Πόση σημασία έχουν τα υλικά αγαθά για μια ευτυχισμένη ζωή;
Όση σημασία έχουν και τα πνευματικά αγαθά! Για να διατηρήσεις την ισορροπία, πρέπει να μπορείς να “φας “και φυσική τροφή, και πνευματική. Πρέπει να μένεις κάτω από μια στέγη και να μένεις και με τις αξίες σου και την υπαρξιακή σου βάση. Πρέπει να μπορείς και να διασκεδάζεις και να ικανοποιείς τις επιθυμίες σου, αλλά και να ικανοποιείς το πνεύμα σου και να το καλλιεργείς για να αυξάνεται και αυτό. Αν ζεις με άπειρα υλικά αγαθά αλλά στερείσαι πνευματικών, ευτυχισμένη ζωή δεν έχεις γιατί δεν γνωρίζεις τη βάση σου πάνω στην οποία πατάς. Για αυτό και ψάχνεις συνέχεια για καινούρια υλικά αγαθά χωρίς ποτέ να σου είναι αρκετά.
Καλοσύνη για εσάς είναι…
Οτιδήποτε έχει τα κίνητρά του μέσα από την ψυχή του ανθρώπου. Εάν αυτή είναι η αρχή μέσω της οποίας γίνεται μια κίνηση ή μια πράξη, τότε σίγουρα γίνεται με καλοσύνη. Μπορεί να έχει πολλές μορφές και διάφορες εκφράσεις. Αν όμως το κίνητρο προέρχεται μέσα από την ψυχή μας, τότε όπως και να βαφτίζουμε την πράξη είναι καλοσύνη.