fbpx

Διαταραχές ύπνου

Θα αρχίσω με μια γενική παρατήρηση: ο ιατρός δεν είναι ο πιο κατάλληλος να δίνει συμβουλές για happy life, αλλά μάλλον για να προσπαθεί να θεραπεύσει το unhappy life.

Υπό την έννοια αυτή θα περιγράψω τις συνηθέστερες διαταραχές του ύπνου που η αντιμετώπισή τους ανήκει στα καθήκοντα του ειδικού ιατρού.

Πρέπει να γνωρίζουμε ότι ο ύπνος δεν είναι ένα ενιαίο φαινόμενο, αλλά χαρακτηρίζεται από διάφορα στάδια: Το στάδιο 1 είναι το στάδιο της χαλάρωσης. Το μυαλό εργάζεται, αλλά σιγά-σιγά βυθίζεται σε μια κατάσταση που η σκέψη αποδιοργανώνεται και η εγρήγορση μειώνεται. Είναι εύκολο να ξυπνήσουμε. Το στάδιο 2 μάς απομονώνει σταδιακά από τα εξωτερικά ερεθίσματα (π.χ. θορύβους, κινήσεις) και μάς προετοιμάζει γιά τα στάδια βαθύτερου ύπνου, δηλαδή τα στάδια 3 και 4 που χαρακτηρίζονται από προοδευτικά αυξανόμενη δυσχέρεια αφύπνισης. Τέλος έχουμε το στάδιο 5, των ταχειών κινήσεων των οφθαλμών (rapid eye movement ή REM). Είναι το στάδιο κατά το οποίο θεωρείται ότι αποθηκεύονται οι μακροπρόθεσμες μνήμες και γίνεται επεξεργασία των σκέψεων. Η επίλυση προβλημάτων συχνά γίνεται μετά από έναν καλό ύπνο. Είναι πολύ δύσκολο να ξυπνήσει κανείς από αυτό το στάδιο, εκτός αν τα εξωτερικά ερεθίσματα έχουν ιδιαίτερη σημασία για τον κοιμώμενο (π.χ. το κλάμα του παιδιού για τη μητέρα). Αν ξυπνήσουμε κάποιον από το στάδιο REM στη μεγάλη πλειοψηφία των περιπτώσεων θα μας πει ότι ονειρευόταν.

Σε ένα φυσιολογικό ύπνο τα στάδια ακολουθούν τη σειρά από το στάδιο 1 έως 5 σε κύκλους που επαναλαμβάνονται 5 ή 6 φορές.

Οι διαταραχές του ύπνου επηρεάζουν την δομή των σταδίων που αδρά περιγράφηκαν προηγουμένως ή τη διάρκεια του ύπνου ή και τα δύο. Υπάρχουν και διαταραχές που επηρεάζουν τη φάση ή περίοδο του ύπνου (αν θέλετε το βιολογικό ρολόι του ύπνου).

Αϋπνίες

Διαιρούνται:

  1. Σε αϋπνίες ενάρξεως του ύπνου (ο άνθρωπος πέφτει και δεν μπορεί να κοιμηθεί). Είναι πολύ συχνή διαταραχή που μπορεί να οφείλεται σε περιστασιακές έγνοιες και προβλήματα και συνήθως είναι παροδική ή σε ψυχικές παθήσεις (π.χ. αγχώδης νεύρωση, διπολική διαταραχή), οπότε μπορεί να είναι διαρκέστερη.
  2. Σε αϋπνίες διατήρησης του ύπνου (ο άνθρωπος πέφτει, κοιμάται σχετικά εύκολα, αλλά ξυπνάει πρίν ολοκληρώσει τον ύπνο του). Συχνά αυτό το σύμπτωμα ακολουθεί μια μορφή κατάθλιψης.
  3. Διακεκομμένος ύπνος. Προκαλείται από πολλά αίτια (έντονοι πόνοι, διουρητικά, υπερτροφία προστάτου, διεγερτικές ουσίες περιλαμβανομένης της κατάχρησης καφέ, κ.ά.).

Υπερυπνίες

Υπνική άπνοια

Είναι πολύ συχνή διαταραχή που οφείλεται σε επεισόδια σύγκλισης του άνω τμήματος του φάρυγγος κατά τη διάρκεια του ύπνου. Η σύγκλιση αποτρέπει την είσοδο αέρα στους πνεύμονες δια μέσου της τραχείας. Τα επεισόδια αυτά μπορεί να διαρκέσουν πολλές δεκάδες δευτερόλεπτα. Κατά τη διαρκεια αυτή οι αναπνευστικές κινήσεις εντείνονται, ώστε η αρνητική πίεση που δημιουργείται υπερνικάει τη σύγκλιση του φάρυγγος και αέρας εισέρχεται με ορμή.

Αυτό προκαλεί χαρακτηριστικό ροχαλητό γιατί τίθεται σε παλμική κίνηση η μαλθακή υπερώα. Η πάθηση αυτή κατά τις περιόδους απνοίας προκαλεί μείωση του οξυγόνου και αύξηση του διοξειδίου του άνθρακος στο αίμα. Οι ασθενείς εκτός από το χαρακτηριστικό ροχαλητό έχουν παθολογική υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας. Στις πιό σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να επέλθει ο θάνατος είτε από καρδιακή ανακοπή κατά τη διάρκεια του ύπνου ή και από τροχαίο ατύχημα λόγω της υπνηλίας.

Η υπνική άπνοια είναι πάρα πολύ συχνή πάθηση και οι περισσότεροι πάσχοντες αγνοούν την ύπαρξη, τη σοβαρότητά της και τις ενδεχόμενες συνέπειές της.

Ναρκοληψία-καταπληξία

Είναι μια λογότερο συνήθης νόσος που χαρακτηρίζεται από διαταραχή του σταδίου REM. Χαρακτηρίζεται από ακατάσχετη επέλευση ύπνου κατά τη διάρκεια της ημέρας (ναρκοληψία) και ξαφνική απώλεια του μυικού τόνου (συνήθως μετά από ένα έντονο ξαφνικό ερέθισμα). Ο ασθενής μπορεί να φθάσει να πέσει στο έδαφος ή να αισθανθεί μια απώλεια μυικού τόνου σε ένα από τα μέλη του για μερικά λεπτά μέχρι μισή ώρα. Συνυπάρχουν συνήθως υπναγωγικές ψευδαισθήσεις και υπνική παράλυση.

Παραϋπνίες

Υπνοβασία (Somnambulism)

Είναι μια διαταχή δομής ύπνου. Ο ασθενής ενώ βρίσκεται συνήθως στο στάδιο 4 μεταπίπτει σε ένα ενδιάμεσο στάδιο μεταξύ ύπνου και μειωμένης συνείδησης εγρηγόρσεως και αρχίζει να περπατάει. Η διάρκεια του επεισοδίου είναι συνήθως λίγα λεπτά.

Υπνολαλία (Somniloquy)

Αντίστοιχη με την υπνοβασία διαταχή δομής ύπνου κατά την οποία ο ασθενής μιλάει στον ύπνο του.

Νυκτερινός τρόμος (night terror)

Διαταραχή των σταδίων 3-4, συνηθέστερη σε παιδιά που εμφανίζουν ολιγόλεπτα συμπτώματα πανικού ή τρόμου στη μέση του ύπνου.

Χρήστος Κόκκορης
Νευρολόγος-Ψυχίατρος

1 Σχολιο

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *