Η κατάσταση του εγκεφάλου μας μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την πρόβλεψη των μελλοντικών μας αποφάσεων προτού καν δούμε τις επιλογές, όπως ανακάλυψαν οι επιστήμονες*.
Αυτή η γνώση, σύμφωνα με τους ερευνητές, μπορεί να δώσει σημαντική επίγνωση στο πώς και υπό ποιες συνθήκες οι άνθρωποι μπορεί να εμπλακούν για να λάβουν μια απόφαση.
Όταν κάποιος καλείται να επιλέξει, για παράδειγμα, ποιο κοινό καταναλωτικό προϊόν να αγοράσει, οι άνθρωποι των οποίων ο εγκέφαλος βρίσκεται σε μια ντετερμινιστική κατάσταση, κατάσταση δηλαδή μεγαλύτερης ετοιμότητας, τείνουν να αποφασίζουν γρηγορότερα και επίσης επιλέγουν τη λιγότερο συνήθη μάρκα.
Αλλά όταν ο εγκέφαλος δεν βρίσκεται σε αυτήν την κατάσταση, οι άνθρωποι τείνουν να επιλέγουν την πιο συνήθη και οικεία μάρκα και χρειάζονται ελαφρώς περισσότερο χρόνο για να το κάνουν.
Ουσιαστικά, οι ερευνητές ισχυρίζονται ότι μπορούμε, θεωρητικά, υπό τις κατάλληλες συνθήκες, να μετρήσουμε τη δραστηριότητα του εγκεφάλου και να τη χρησιμοποιήσουμε, στη συνέχεια, για να προβλέψουμε την επιλογή των ανθρώπων πριν καν εκείνοι μάθουν ποιες είναι οι επιλογές τους.
«Ο εγκέφαλος είναι πάντα δυναμικός, δεν αντιδρά απλά στα ερεθίσματα, αλλά στην πραγματικότητα προβλέπει συνεχώς τι θα μπορούσε να συμβεί στη συνέχεια. Αυτή η ντετερμινιστική κατάσταση όμως είναι συνεχώς κυμαινόμενη, με αποτέλεσμα το τι επιλογή τελικά θα κάνουμε να μπορεί να προβλεφθεί από την κατάσταση στην οποία βρίσκεται ο εγκέφαλός μας εκείνη τη στιγμή», σύμφωνα με τον καθηγητή N. Lee.
Ο εγκέφαλος καταναλώνει το 20% από την ενέργεια του σώματος ακόμα κι όταν δεν κάνουμε τίποτα. Αυτή η εσωτερική εγκεφαλική δραστηριότητα, σύμφωνα με τους ερευνητές, αποτελεί μέρος της προβλεπτικής διαδικασίας του εγκεφάλου σχετικά με το τι πρόκειται να συμβεί μετά. Μας προετοιμάζει, ουσιαστικά, ώστε να λάβουμε απόφαση, με το να προβλέπει μελλοντικές απαιτήσεις και να μας βοηθά να αντιδράμε πιο αποτελεσματικά σε αυτό που προβλέπει ότι μπορεί να συμβεί στο μέλλον.
Μπορούμε να υποθέσουμε ότι με εξελικτικούς όρους ίσως χρειαζόμασταν αυτήν την κατάσταση ετοιμότητας ώστε να λαμβάνουμε γρήγορες αποφάσεις, που οδηγούν σε υψηλότερες δυνατότητες επιβίωσης, αν και αποτελεί ενδιαφέρον γιατί κάποιες φορές επιλέγουμε κάτι άγνωστο ή λιγότερο οικείο. Αυτό ίσως να οφείλεται στην αναζήτηση ποικιλίας.
Ενσωματώνοντας στην έρευνα μια κατανόηση αυτής της εσωτερικής εγκεφαλικής δραστηριότητας σε μια σειρά από καταστάσεις λήψης αποφάσεων, μπορούμε να αναπτύξουμε ακριβέστερη άποψη για το πώς λειτουργεί ο εγκέφαλός μας προκειμένου να υποστηρίξει τη συμπεριφορά μας.
*“A role for endogenous brain states in organizational research: Moving toward a dynamic view of cognitive processes”, Organizational Research Methods.
Θεοδώρα Αναστασίου
Ψυχολόγος
