Τρίτη ηλικία και διά βίου μάθηση

της Μαρίας Βόλλη

Τα άτομα σε κάθε ηλικία χρειάζονται υποστήριξη, φροντίδα, ενδυνάμωση και ενίσχυση του αισθήματος ασφάλειας και αυτοπεποίθησης. Οι άνω των 70 ετών

πρέπει να καταβάλλουν κάθε δυνατή προσπάθεια για να παραμένουν ενεργοί, με ζωντάνια και δυναμισμό, απολαμβάνοντας τη ζωή τους, που στην τρίτη ηλικία έχει τις δικές της χάρες και προκλήσεις. 

Η αναζήτηση νέων γνωστικών προκλήσεων, που μας εμπλέκουν βιωματικά και ενεργητικά, αποτελεί σημαντικό παράγοντα ευεξίας. Οι ηλικιωμένοι που εξασκούνται σε νέες, νοητικά απαιτητικές δεξιότητες μπορούν να βελτιώσουν τη γνωστική τους λειτουργία. Η συμμετοχή σε δραστηριότητες που απαιτούν ενεργή συμμετοχή στη μάθηση έχει πραγματικά θετικά αποτελέσματα στη μνήμη. 

Στην τρίτη ηλικία, η απόσυρση από την επαγγελματική ζωή και κατ’ επέκταση η μείωση καθηκόντων και υποχρεώσεων δίνουν τη δυνατότητα στα άτομα να έχουν περισσότερο και ποιοτικότερο ελεύθερο χρόνο. Η δημιουργική ενασχόληση με εκπαιδευτικές δραστηριότητες μπορεί να συμβάλει στην επιτυχία της προσωπικής και πνευματικής ανάπτυξης και στην απόκτηση ικανοτήτων που απαιτεί η διαρκώς εξελισσόμενη κοινωνία. 

Είναι γνωστό ότι η διαρκής αναζήτηση νέων διεγερτικών ερεθισμάτων οδηγεί σε γνώσεις που διατηρούν σε καλή κατάσταση τις νοητικές δεξιότητες. Σύμφωνα με επιστημονικές έρευνες, οι δραστηριότητες που απαιτούν ενεργή συμμετοχή στη μάθηση ενός νέου αντικειμένου, εμπλέκοντάς μας βιωματικά, αποτελούν σημαντικό παράγοντα επιβράδυνσης της άνοιας. 

Τα άτομα στην τρίτη ηλικία μαθαίνουν καλύτερα όταν προχωρούν στην πράξη και όχι όταν απλά ακούν. Βασίζονται στις προηγούμενες εμπειρίες τους για να μάθουν κάτι καινούργιο και προτιμούν συγκεκριμένα πράγματα και όχι αφηρημένες έννοιες. 

Η γνώση μίας ή και περισσότερων ξένων γλωσσών συμβάλλει στη διατήρηση της καλής μνήμης και της ικανότητας σκέψης. Το μυστικό κρύβεται στη συχνότητα με την οποία κάποιος χρησιμοποιεί την ξένη γλώσσα για να μιλήσει ή να διαβάσει. Η βιωματική χρήση της γλώσσας συνιστά μια γνωστική πρόκληση, που αποτελεί βασικό μυστικό για κοφτερό μυαλό. 

Πολύ χρήσιμα είναι και τα εργαστήρια που αφορούν σε δράσεις περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης και επιμόρφωσης. Τα εργαστήρια αυτά περιλαμβάνουν θεωρία αλλά και πρακτική, π.χ. στον αστικό βιολογικό λαχανόκηπο. Οι συμμετέχοντες έχουν την ευκαιρία να περάσουν ευχάριστες στιγμές αναψυχής και δημιουργικής απασχόλησης. Οι γνώσεις που αποκομίζουν αφορούν τη σπορά, την κομποστοποίηση, την ανάπτυξη και τη συγκομιδή βρώσιμων εποχικών φυτών και ιαματικών βοτάνων με απλές βιοκαλλιεργητικές μεθόδους, τις οποίες εύκολα και ανέξοδα μπορούν να εφαρμόσουν και στους τόπους κατοικίας τους. 

Τα βιωματικά θεατρικά εργαστήρια αποτελούν μία ακόμη πρωτοπόρα ιδέα στο πλαίσιο της ενεργού γήρανσης. Τα εργαστήρια αυτά αντλούν θέματα και σκηνές από το θέατρο και τον κινηματογράφο και στόχος τους είναι η εξάσκηση της μνήμης, η καλλιέργεια ικανοτήτων έκφρασης σκέψεων και συναισθημάτων (ανάλυση, σύνθεση, κριτική, φαντασία, δημιουργικότητα, εφευρετικότητα), η εξοικείωση με την ομαδική εργασία και η κοινωνικοποίηση. 

Οι νέες τεχνολογίες έχουν ενσωματωθεί σε μεγάλο βαθμό στη σύγχρονη καθημερινότητα και αν οι ηλικιωμένοι δεν διαθέτουν τις βασικές δεξιότητες χειρισμού τους, περιορίζουν την ενεργή συμμετοχή τους στα κοινά. Η ηλεκτρονική τους ένταξη μέσα από προγράμματα ψηφιακής εκπαίδευσης θα ενισχύσει τη συμμετοχή τους στη σύγχρονη κοινωνία. Αυτό είναι σημαντικό τόσο για την ευχαρίστηση και την αναψυχή τους όσο και γιατί τους επιτρέπει να προσαρμόζονται στις αλλαγές του περιβάλλοντός τους. 

Η εκγύμναση του εγκεφάλου με ηλεκτρονικά παιχνίδια ωφελεί επίσης σημαντικά. Η χρήση των ψηφιακών μηχανών για παιχνίδια και δραστηριότητες που απαιτούν αλληλεπίδραση προκαλεί τη συντονισμένη κινητική δραστηριότητα χεριών και ματιών και τη γρήγορη επεξεργασία ετερογενών ερεθισμάτων, ώστε να αναγνωρίζονται εγκαίρως οι διαρκώς μεταβαλλόμενοι σχηματισμοί στην οθόνη. Έτσι το συχνό gaming μπορεί τελικά να επιβραδύνει την εμφάνιση άνοιας. 

Η δημιουργική γραφή είναι ένας σύγχρονος εκπαιδευτικός κλάδος που ασχολείται με την ανάπτυξη συγγραφικών δεξιοτήτων και έχει σχέση με την εμπνευσμένη δημιουργία. Εμπεριέχει ένα σύνολο εκπαιδευτικών πρακτικών που στοχεύουν στην κατάκτηση της γραφής. 

Η δημιουργικότητα είναι μια ιδιότητα που υπάρχει εκ φύσεως σε όλους τους ανθρώπους, ανεξάρτητα από την ηλικία τους. Σε άλλους είναι εμφανής και σε άλλους βρίσκεται σε λανθάνουσα κατάσταση και μπορεί να αναπτυχθεί και να καλλιεργηθεί. 

Οι άνθρωποι της τρίτης ηλικίας αν μάθουν να χρησιμοποιούν σωστά τη δημιουργικότητά τους, θα δώσουν αξία στο έργο τους, κερδίζοντας χαρά, ελπίδα, αισιοδοξία και ποιοτική ώθηση στην ελευθερία και τη γνώση. 

Τέλος, η ενασχόληση με κάποιο μουσικό όργανο είναι και μια εξαιρετική άσκηση για τον εγκέφαλο, η οποία μάλιστα αλλάζει σε αξιοσημείωτο βαθμό τη δομή του. Η εκμάθηση ενός μουσικού οργάνου απαιτεί τον συνδυασμό πολλών λειτουργιών του εγκεφάλου, όπως της μνήμης και της συγκέντρωσης, ενώ παράλληλα εξασκεί τον συντονισμό όρασης και ακοής.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *