Greek English French German Italian Japanese Russian Spanish

Get connected with Happy Life

Sign up for our newsletter



Διαφήμιση
Διαχείριση σκέψεων (part 2) PDF Εκτύπωση E-mail
thoughtcontrolparttwoΠαρακάτω ακολουθεί μια λίστα σφαλμάτων σκέψεων που θα μας βοηθήσει να τις αξιολογήσουμε, διακρίνοντας τις λειτουργικές από τις δυσλειτουργικές.

Χαρακτηριστικά σφάλματα σκέψης*

1. Σκέψη τού όλα ή τίποτα (ή σκέψεις μαύρου-άσπρου ή πολωμένος ή διχοτόμος τρόπος σκέψης): Βλέπεις μια κατάσταση σε δύο μόνο κατηγορίες και όχι ως ένα συνεχές. Π.χ. «Αν δεν είμαι ολοκληρωτικά επιτυχημένος, θα έχω αποτύχει».

2. Καταστροφολογία ή πρόβλεψη του μέλλοντος: Προβλέπεις το μέλλον αρνητικά, χωρίς να λαμβάνεις υπόψη άλλα, πιο πιθανά αποτελέσματα.
Π.χ. «θα αναστατωθώ τόσο, που δεν θα μπορέσω να λειτουργήσω καθόλου».

3. Απόρριψη ή ακύρωση του θετικού: Πιστεύεις αδικαιολόγητα ότι οι θετικές εμπειρίες, πράξεις και ικανότητες δεν μετράνε. Π.χ. «Τα κατάφερα καλά σ’ αυτή τη δουλειά, όμως δεν σημαίνει ότι είμαι ικανή, απλά στάθηκα τυχερή» .

4. Συναισθηματική λογική: Σκέφτεσαι ότι κάτι πρέπει να είναι αληθινό επειδή το «νιώθεις» (στην πραγματικότητα το πιστεύεις) τόσο έντονα, αγνοώντας ή ακυρώνοντας τις ενδείξεις που υποστηρίζουν το αντίθετο. Π.χ. «Το ξέρω ότι κάνω πολλά πράγματα σωστά στη δουλειά μου, αλλά εντούτοις νιώθω αποτυχημένος».

5. Ετικετοποίηση: Βάζεις απόλυτες και γενικές ετικέτες στον εαυτό σου ή στους άλλους, χωρίς να υπολογίζεις πως οι ενδείξεις μπορεί λογικά να οδηγούν σε λιγότερο καταστροφικά συμπεράσματα. Π.χ. «Είμαι μια αποτυχημένη», «Αυτός δεν είναι καθόλου καλός».

6. Μεγέθυνση/σμίκρυνση: όταν αξιολογείς τον εαυτό σου, κάποιο άλλο άτομο ή κατάσταση, μεγεθύνεις αδικαιολόγητα τα αρνητικά και/ή σμικρύνεις τα θετικά. Π.χ. «Το να πάρω υψηλή βαθμολογία δεν σημαίνει ότι είμαι έξυπνη. Το να πάρω μέτρια βαθμολογία αποδεικνύει πόσο ανεπαρκής είμαι».

7. Ψυχικό φίλτρο (ή επιλεκτική αφαίρεση): Δίνεις υπερβολική σημασία σε μια αρνητική λεπτομέρεια, αγνοώντας τη συνολική εικόνα. Π.χ. «Επειδή πήρα ένα χαμηλό βαθμό στο φύλο αξιολόγησής μου (το οποίο περιλάμβανε επίσης πολλές καλές βαθμολογίες) σημαίνει ότι δεν είμαι καλή στη δουλειά μου».

8. Το διάβασμα της σκέψης: Πιστεύεις ότι γνωρίζεις τι σκέφτονται οι άλλοι, αποτυγχάνοντας να δεις άλλες, περισσότερο πιθανές εναλλακτικές υποθέσεις. Π.χ. «Θα σκέφτεται ότι δε γνωρίζω τίποτε γι’ αυτή την εργασία».

9. Υπεργενίκευση: Καταλήγεις σε ένα αρνητικό συμπέρασμα που πηγαίνει πολύ πέρα από τη συγκεκριμένη κατάσταση. Π.χ. «Επειδή αισθάνθηκα άβολα στη συνάντηση, σημαίνει ότι δεν μπορώ να κάνω φίλους».

10. Προσωποποίηση: Πιστεύεις ότι οι άλλοι συμπεριφέρονται αρνητικά εξαιτίας σου, χωρίς να σκέφτεσαι περισσότερο εύλογες εξηγήσεις για τη συμπεριφορά τους. Π.χ. «Ο κύριος τάδε δεν ήταν ευγενικός μαζί μου γιατί έκανα κάτι λάθος».

11. Προτάσεις του «πρέπει» (ή προστακτικές): Έχεις μια συγκεκριμένη και άκαμπτη ιδέα για το πώς πρέπει εσύ ή οι άλλοι να φέρονται και υπερεκτιμάς το πόσο κακό είναι να μην εκπληρώνονται αυτές οι προσδοκίες. Π.χ. «Είναι φοβερό το ότι έκανα ένα λάθος. Πρέπει πάντοτε να καταφέρνω το καλύτερο».

12. Σωληνοειδής όραση: Βλέπεις μόνο τις αρνητικές πλευρές μιας κατάστασης. Π.χ. «Ο καθηγητής του γιου μου δε μπορεί να κάνει τίποτα σωστό. Είναι επικριτικός, αναίσθητος, ανίκανος».

Κάποιες φορές, ίσως χρειαζόμαστε και τη βοήθεια ειδικού, κυρίως σε περιπτώσεις που οι σκέψεις μας επηρεάζουν με αρνητικό τρόπο πολλές πλευρές της ζωής μας. Σε κάθε περίπτωση όμως, η παραπάνω διαδικασία μπορεί να φανεί χρήσιμη σε όλους μας.
Και μην ξεχνάτε πόσο σημαντικό είναι «να σκεφτόμαστε τις σκέψεις μας»!

*Η «Λίστα Σφαλμάτων Σκέψης» προέρχεται από το βιβλίο «Εισαγωγή στη Γνωστική Ψυχολογία», Judith S. Beck, Εκδόσεις Πατάκη, 2000.