Greek English French German Italian Japanese Russian Spanish

Get connected with Happy Life

Sign up for our newsletter



Διαφήμιση
Τι να κάνεις όταν νιώθεις «κολλημένος» στο αρνητικό συναίσθημα PDF Εκτύπωση E-mail

negativefeelingsΤο κλειδί είναι η «συναισθηματική ευελιξία». Το να είμαστε δηλαδή λιγότερο άκαμπτοι και πιο ευέλικτοι με τις σκέψεις και τα συναισθήματά μας.


Όλοι έχουμε περάσει από αυτήν την κατάσταση: ένα δυνατό συναίσθημα, όπως θυμός ή φόβος, μας «χτυπά» και δεν μπορούμε να ελέγξουμε τα πράγματα που λέμε και κάνουμε, πληγώνοντας τους εαυτούς μας και τους ανθρώπους γύρω μας.

 

Η SusanDavid, ψυχολόγος στο HarvardMedicalSchool, στο βιβλίο της [1] δεν αναφέρεται στο πώς να αποφύγουμε τα αρνητικά συναισθήματα, αλλά πώς να μάθουμε να προχωράμε μέσα από αυτά. Αν έχουμε το κουράγιο να κάνουμε κάτι τέτοιο, θα καλλιεργήσουμε βαθύτερες και πιο ουσιαστικές σχέσεις και μια πιο αυθεντική ζωή.


4 κοινοί τρόποι με τους οποίους «κολλάμε»


Όταν εμμένουμε σε ένα ιδιαίτερα αρνητικό συναίσθημα, γράφει η
David, υπάρχουν μερικά κοινά αποτυπώματα:

 

 

 - Το μυαλό του πιθήκου: όταν ταλαντευόμαστε σπειροειδώς σε έναν «καταρράκτη λύπης», όπου μετανιώνουμε για το παρελθόν, ανησυχούμε για το μέλλον ή επικρίνουμε τους εαυτούς μας.

 

 - Παλιές ιδέες: Επαναλαμβάνουμε παλιές ιδέες και συμπεριφορές οι οποίες δεν ανταποκρίνονται πλέον στην τρέχουσα πραγματικότητα, όπως «πάντα τα θαλασσώνω σε σημαντικές καταστάσεις» ή «δεν είμαι αρκετά καλή γι’ αυτόν» κ.α.

 

 - Υπερβολική νομιμότητα και τάση να «είμαστε σωστοί»: η ανάγκη μας να είμαστε πάντα σωστοί μπορεί να οδηγήσει σε αντιπαραθέσεις με άλλους, παρά σε συγχώρεση και κατανόηση.

 

 - Σκέψεις ίσον πράξεις: Επειδή σκεφτόμαστε συγκεκριμένα πράγματα, π.χ. «πάντα τα θαλασσώνω», νιώθουμε υποχρεωμένοι να αναλάβουμε ορισμένες ενέργειες, όπως π.χ. η αποφυγή μιας δημόσιας ομιλίας. Αποτυγχάνουμε να αναγνωρίσουμε ότι θα μπορούσαμε να διαλέξουμε ένα διαφορετικό μονοπάτι.


Ο τρόπος που επιλέγουμε να διαχειριστούμε αρνητικά συναισθήματα συχνά μάς κρατά «κολλημένους». Κάποιοι από εμάς «αποθηκεύουμε» τα συναισθήματά μας, προσπαθώντας να τα αγνοήσουμε. Κατά τη διάρκεια αυτής της διαδικασίας, καταλήγουμε να στρεσάρουμε τους ανθρώπους γύρω μας και μπορεί να διαπιστώσουμε ότι αυτά διαρρέουν με άλλους τρόπους: π.χ. με θυμό που ξεσπά στον υπάλληλο ενός καταστήματος, όταν ο θυμός μας θα έπρεπε να κατευθύνεται προς κάποιον άλλον. Κάποιοι άλλοι γυροφέρνουν τα συναισθήματά τους ξανά και ξανά μέσα στο μυαλό τους, χωρίς να τα χρησιμοποιούν ώστε να βγάλουν κάποια υγιή και χρήσιμα συμπεράσματα, καταφέρνοντας μόνο να κρατούν τον πόνο ζωντανό.

Τέλος, κάποιοι άλλοι, επηρεασμένοι από τη βιομηχανία των «εγχειριδίων αυτοβοήθειας», αντιδρούν στα αρνητικά συναισθήματα, πιέζοντας τους εαυτούς τους να γίνουν θετικοί. «Αυτό δεν είναι κάτι σημαντικό», μπορεί να πούμε στον εαυτό μας, ή «θα έπρεπε να νιώθω ευγνώμων για καθετί που έχω». Προσπαθώντας όμως να εκλογικεύσουμε και να διώξουμε τα αρνητικά μας συναισθήματα νιώθοντας καλά όλη την ώρα, κάνουμε επίσης κακό στην ψυχική μας υγεία.


Η
David αποκαλεί αυτές τις ανθυγιεινές αντιδράσεις «παγίδες». Τα συναισθήματα μάς έχουν παγιδεύσει με τον έναν ή τον άλλον τρόπο: Δεν έχουμε επίγνωση αυτών, παρ’ όλο που επηρεάζουν τη συμπεριφορά μας.


Πώς να καλλιεργήσουμε συναισθηματική ευελιξία


Για να ξεφύγουμε από τις παραπάνω παγίδες, καταρχάς θα πρέπει να τις αναγνωρίσουμε, με άλλα λόγια να έχουμε επίγνωση και αποδοχή των συναισθημάτων μας. Έρευνες δείχνουν ότι οι άνθρωποι με αλεξιθυμία –οι οποίοι δε μπορούν να κατονομάσουν τα συναισθήματά τους– έχουν φτωχότερη ψυχική υγεία, επαγγελματική ικανοποίηση και σχέσεις και περισσότερους πόνους και σωματικές ενοχλήσεις. Το να κατονομάσουμε τα συναισθήματά μας δεν είναι πάντα τόσο απλό όπως το να πούμε «νιώθω στρεσαρισμένος». Συνήθως, κάτω από τέτοιου είδους πιο διευρυμένα συναισθήματα, υποβόσκουν κάποια πιο πολύπλοκα όπως «απογοήτευση», «ματαίωση» κ.ά.


Ο τρόπος να αναγνωρίσουμε όμως αυτά τα συναισθήματα δεν είναι να χτυπήσουμε κάτω τον εαυτό μας. Στην πραγματικότητα, εάν θέλουμε να βελτιωθούμε στο μέλλον, η καλύτερη προσέγγιση είναι η συμπόνια για τον εαυτό μας (
self-compassion). Μπορούμε να προσπαθήσουμε να καταλάβουμε τι μας λένε τα συναισθήματά μας, τι μπορούμε να μάθουμε για τις επιθυμίες, τα όρια ή τις ανάγκες μας.


Ένας τρόπος να αποκτήσει κανείς κάποιου είδους προοπτική σε ένα δυσάρεστο συναίσθημα είναι να χρησιμοποιήσει τη γλώσσα –να πει «έχω τη σκέψη ότι «είμαι κακή μητέρα» ή «έχω το συναίσθημα της ντροπής». Κατά κάποιον τρόπο, με το να βάζουμε τα συναισθήματά μας σε λέξεις τα αποδυναμώνουμε.


Η εξέταση του προβλήματός μας μέσα από τη ματιά ενός τρίτου ατόμου είναι ένας άλλος τρόπος να αποκτήσουμε κάποιου είδους απόσταση. Για παράδειγμα, «τι θα σκεφτόταν ο φίλος μου;». Τελικά, με τους τρόπους αυτούς τα συναισθήματά μας μπορεί να περάσουν, μαζί με τις μοιρολατρικές ιστορίες που έχουμε δημιουργήσει στο μυαλό μας. Αυτό δεν σημαίνει ότι ποτέ δε θα επιστρέψουν ξανά, αλλά τουλάχιστον θα είμαστε πιο προετοιμασμένοι όταν συμβεί.


Η συναισθηματική ευελιξία μάς ωθεί να ευδοκιμήσουμε στη ζωή μας. Τα αρνητικά συναισθήματα μπορεί να αποτελέσουν έναν τρόπο πρόσβασης στις βαθύτερες αξίες μας και τους τρόπους με τους οποίους μπορεί να έχουμε πάρει λάθος δρόμο. Για παράδειγμα, η μοναξιά μάς υπενθυμίζει να αφιερώνουμε περισσότερο χρόνο στις σχέσεις μας και το έντονο άγχος μπορεί να υποδηλώνει ότι έχουμε αναλάβει πολλές παραπάνω υποχρεώσεις. Από τη στιγμή που θα εντοπίσουμε αυτές τις ασυνέπειες, μπορούμε να κάνουμε μικρά βήματα αλλαγής προς τη σωστή για εμάς κατεύθυνση: οργανώνοντας μια εβδομαδιαία συνάντηση με φίλους μας, για παράδειγμα, ή αποφασίζοντας να πούμε όχι σε άλλα
projects στο άμεσο μέλλον.


Μπορούμε να αναγνωρίζουμε τα συναισθήματά μας χωρίς να τα αφήνουμε να μας κυβερνούν.

Η συναισθηματική ευελιξία μάς επιτρέπει να διαλέγουμε πώς θα αντιδρούμε. Αφορά το να χαλαρώσουμε και να ζούμε με περισσότερη επίγνωση και συνειδητότητα.


[1]
Emotional Agility: Get Unstuck, Embrace Change and Thrive in Work and Life



Θεοδώρα Αναστασίου

Ψυχολόγος