Greek English French German Italian Japanese Russian Spanish

Get connected with Happy Life

Sign up for our newsletter



Διαφήμιση
Η αβάσταχτη ελαφρότητα… της εφηβείας! PDF Εκτύπωση E-mail
teenagersΗ εφηβεία είναι μια περίοδος πολύ ιδιαίτερη, γεμάτη προκλήσεις τόσο για τον ίδιο τον έφηβο όσο και για όλη την οικογένεια. Χρονικά συμπίπτει ανάμεσα στην παιδική ηλικία και την ενηλικίωση, τα όρια των οποίων είναι αρκετά συγκεχυμένα. Είναι ένα στάδιο σημαντικών και περίπλοκων βιολογικών και κοινωνικών μεταβολών.

Οι βιολογικές αντιδράσεις της συγκεκριμένης περιόδου ευθύνονται για την ανάπτυξη δευτερευόντων χαρακτηριστικών του φύλου, για τη διαμόρφωση του σώματος, την αναπαραγωγική ικανότητα, καθώς και για τη συναισθηματική και πνευματική ανάπτυξη.

Κοινωνικά, ο έφηβος καλείται να κάνει κάτι πολύ απαιτητικό, να ισορροπήσει ανάμεσα στην παιδικότητα και την ενηλικίωση. Ως μικρό παιδί εξαρτάται πλήρως από τους γονείς του και αναμένεται να συμμορφωθεί με τους κανόνες και τα όρια των ενηλίκων. Κατά την περίοδο της εφηβείας χρειάζεται να ορίσει τα προσωπικά του όρια, να αναλάβει τον έλεγχο και τις ευθύνες που του αναλογούν. Είναι το στάδιο κατά το οποίο ο νέος μαθαίνει να αυτονομείται.

Συνήθως η μεγάλη πρόκληση είναι να μπορέσει το άτομο να αναπτύξει την ικανότητά του να αποφασίζει για τον εαυτό του, μέσα στο πλαίσιο που έχουν θέσει η οικογένεια και η κοινωνία στην οποία ζει και να διεκδικήσει την ανεξαρτησία του.

Εύλογα, οι έρευνες αναδεικνύουν πως οι λόγοι που ευθύνονται για τους περισσότερους καυγάδες μεταξύ γονέων και εφήβων σχετίζονται με τους κανόνες και την αυτονομία. Συχνά οι ενήλικοι υποτιμούν την ικανότητα των εφήβων να κρίνουν και να λάβουν αποφασίσεις για τον εαυτό τους, ενώ οι έφηβοι συνήθως υποτιμούν την αξία της εμπειρίας των μεγαλύτερων.

Όλες αυτές οι πρωτόγνωρες αλλαγές που σημειώνονται διεγείρουν ποικίλα συναισθήματα, μεταξύ άλλων θυμό, έντονη ανησυχία, μελαγχολία. Παράλληλα συχνά κυριαρχεί στους εφήβους η αίσθηση ότι κανείς δεν τους καταλαβαίνει και το αίσθημα της αδικίας. Κάθε μορφή εξουσίας τίθεται υπό αμφισβήτηση, η οικογένεια παύει να είναι τόσο σημαντική και η επιρροή της αντικαθίσταται από αυτήν των συνομηλίκων.

Πολλοί γονείς αιφνιδιάζονται με τις αλλαγές στη συμπεριφορά και τη διάθεση των παιδιών τους και δυσκολεύονται να αφομοιώσουν την καινούργια πραγματικότητα. Η μετάβαση των παιδιών στην εφηβεία και έπειτα στην ενηλικίωση συνεπάγεται και τη μετάβαση των γονιών σε μια άλλη φάση ζωής, πράγμα το οποίο κάποιοι δυσκολεύονται να διαχειριστούν. Κάτι άλλο που χρειάζεται να αποδεχτούν οι γονείς είναι πως το παιδί τους είναι διαφορετικό από τους ίδιους και έχει τη δική του προσωπικότητα.

Στην εφηβεία το άτομο προσδιορίζει την ταυτότητά του και εδραιώνει το προσωπικό του σύστημα αξιών. Καθώς ο έφηβος χτίζει την αίσθηση της ταυτότητάς του, καλείται να γεφυρώσει τις προσωπικές του επιθυμίες και προσδοκίες με την εξωτερική πραγματικότητα. Οι περισσότεροι έφηβοι έχουν περιορισμένες δυνατότητες όχι μόνο στο να επιλέξουν, αλλά και στο να εφαρμόσουν αυτά που θέλουν. Η οικογένεια, το σχολείο, η θρησκεία, η οικονομική κατάσταση, η κοινωνία πολύ συχνά προσδιορίζουν, καθοδηγούν ή ακόμα και επιβάλλουν τις επιλογές των νέων.

Απαιτητικές εξετάσεις, πρώτοι έρωτες, τσακωμοί με γονείς, έλλειψη χρημάτων, ανάγκη επιβεβαίωσης και αποδοχής από συνομηλίκους, έρχονται να συμπληρώσου το παζλ της εφηβείας και να αναζητήσουν τρόπους διαχείρισης, τους οποίους το άτομο δεν έχει ακόμα αναπτύξει. Ο ρόλος των γονέων είναι να διδάξουν στα παιδιά, από τα πρώτα τους χρόνια, πώς να σχετίζονται με τους άλλους ανθρώπους, να έχουν αυτοεκτίμηση, να διαχειρίζονται τις κρίσεις αποτελεσματικά και να απολαμβάνουν τη ζωή τους.

Η εφηβεία είναι μια περίοδος πειραματισμού, αμφισβήτησης της εξουσίας και δοκιμής των ορίων του εαυτού μας, αλλά και των γύρω μας. Συχνά οι έφηβοι είναι κυκλοθυμικοί, απρόβλεπτοι και παρορμητικοί, αυτές οι ιδιότητες δεν είναι συνήθως μόνιμες πτυχές της προσωπικότητας του εφήβου, αλλά απόρροια όλων των σημαντικών αλλαγών που διανύει. Οι γονείς συχνά δυσκολεύονται να προσεγγίσουν και να επικοινωνήσουν με τους εφήβους.

Για να μπορεί ένας γονιός να σταθεί δίπλα στο παιδί του χρειάζεται να κατανοήσει και να αποδεχτεί τις ιδιαιτερότητες της περιόδου αυτής και να εξετάσει τους λόγους για τους οποίους το παιδί συμπεριφέρεται με το συγκεκριμένο τρόπο. Οι έφηβοι έχουν ανάγκη από κατανόηση και σεβασμό. Οι γονείς πρέπει να ενισχύουν τις ικανότητες των νέων, να τους επαινούν και να είναι υποστηρικτικοί, καλλιεργώντας το κριτικό τους πνεύμα, ώστε να μάθουν να κρίνουν και να αποφασίζουν μόνοι τους. Μεγαλώνοντας, το παιδί πρέπει να ενθαρρύνεται να παίρνει πρωτοβουλίες, να αναλαμβάνει ευθύνες (όπως για το διάβασμα, την προσωπική του υγιεινή, το δωμάτιο του κ.τ.λ.) και να επωμίζεται τις συνέπειες των πράξεών του.

Όπως και τα μικρότερα παιδιά, έτσι και οι έφηβοι έχουν ανάγκη από όρια. Όταν ζουν σε ένα περιβάλλον με ξεκάθαρα όρια, όπου γνωρίζουν τι επιτρέπεται να κάνουν και τι όχι, νιώθουν ασφαλή. Οι γονείς οφείλουν να είναι συνεπείς στις συμφωνίες τους, να κάνουν σαφή και κατανοητά τα όρια του εφήβου. Ο έλεγχος είναι ακόμα στα χέρια του γονέα μέχρι την ενηλικίωση των παιδιών. Είναι σημαντικό οι γονείς να είναι σε θέση να εξηγήσουν στα παιδιά τους τη λογική πίσω από τις αποφάσεις τους και να είναι ανοιχτοί στο να «ακούσουν» τα συναισθήματα των παιδιών τους γύρω από αυτές.

Με σεβασμό στις ανάγκες και τις επιθυμίες των εφήβων, με διάθεση επικοινωνίας, οι γονείς καλούνται να δημιουργήσουν ένα ασφαλές πλαίσιο για τα παιδιά τους, που θα τους επιτρέπει να ζήσουν ανάλογα με την ηλικία τους και να καλλιεργήσουν τη δική τους προσωπικότητα, την υπευθυνότητα και την αυτονομία τους. Η καλή επικοινωνία, η έκφραση των σκέψεων και των συναισθημάτων χωρίς κριτική και λογοκρισία και η δυνατότητα συζήτησης όπου θα δοθούν εξηγήσεις σε απορίες και θα καλυφθούν τυχόν παρεξηγήσεις είναι τα απαραίτητα συστατικά μιας λειτουργικής οικογένειας.

Αν είστε γονείς, προσπαθήστε να έρθετε στη θέση του και να δείτε τον κόσμο με τα δικά του μάτια, λαμβάνοντας υπόψη τόσο την ηλικιακή φάση όσο και τις ατομικές ιδιαιτερότητες στην προσωπικότητα και τη ζωή του κάθε παιδιού.

Μαρίνα Ρογάρη
BSc Ψυχολογία
ΜSc Ψυχική Υγεία Παιδιού & Εφήβου


marinarogari.gr